Sau nâng hạng, chứng khoán Việt Nam bước vào phép thử mới

Thị trường sau nâng hạng: Kỳ vọng và thách thức

Ngày 21/9/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tuy nhiên, chỉ số không tăng liên tục sau cột mốc này, thậm chí có nhịp điều chỉnh khiến nhà đầu tư lo ngại.

Theo ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), thị trường đi xuống sau nâng hạng là diễn biến bình thường. Ông nhấn mạnh việc nâng hạng mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn, nâng vị thế thị trường, nhưng không bảo đảm giá cổ phiếu tăng ngắn hạn.

Chia sẻ tại tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới” do Tạp chí Kinh tế – Tài chính tổ chức ngày 21/10, các chuyên gia cho rằng phép thử thực sự nằm ở khả năng hấp thụ vốn và sức bền của dòng tiền nội.

Dòng vốn ngoại không tự chuyển thành sức bật

Ông Đinh Ngọc Dũng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Bảo Tín Capital, dự kiến dòng vốn thụ động có thể đạt khoảng 1,5 tỷ USD sau nâng hạng. Tuy nhiên, con số này chỉ là dự kiến, không có nghĩa toàn bộ lượng vốn sẽ được giải ngân ngay lập tức.

Thực tế, khối ngoại đã bán ròng trong thời gian dài nhưng thị trường vẫn giữ thanh khoản nhờ dòng tiền trong nước. Điều này cho thấy thị trường không chỉ phụ thuộc vào vốn ngoại mà còn dựa vào khả năng tham gia của nhà đầu tư nội.

Kết quả kinh doanh và định giá doanh nghiệp là yếu tố cần đặt cạnh diễn biến giá. Theo Bảo Tín Capital, đến thời điểm tổng hợp, 403/404 mã trên HOSE đã công bố báo cáo tài chính quý II/2026, lợi nhuận sau thuế tăng 47,5% so với cùng kỳ. Nếu loại nhóm Vingroup, P/E thị trường khoảng 10,4 lần, thấp hơn bình quân 5 năm.

Tuy nhiên, các số liệu này không có nghĩa mọi cổ phiếu đều rẻ hay thị trường chắc chắn tăng. Giá cổ phiếu phụ thuộc vào triển vọng từng doanh nghiệp, định giá và kỳ vọng nhà đầu tư.

Phép thử nằm ở chất lượng và sức bền

Ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), nhấn mạnh ba nhóm giải pháp: đa dạng hóa hàng hóa, nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng cường giám sát. VNX đang nghiên cứu chứng chỉ lưu ký, giao dịch xuyên biên giới, hợp đồng quyền chọn chỉ số VN30, sàn giao dịch cho doanh nghiệp khởi nghiệp, phái sinh vàng và ETF vàng.

Về quản lý, ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), công bố sáu định hướng lớn giai đoạn tới. Trọng tâm gồm hoàn thiện khung pháp lý, triển khai CCP đối với thị trường cơ sở theo lộ trình 2027, cải thiện minh bạch, nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và thúc đẩy IPO gắn với niêm yết.

UBCKNN cũng sẽ cho phép doanh nghiệp FDI đăng ký IPO tại Việt Nam, nghiên cứu trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh, phái sinh mới và chứng chỉ lưu ký ở nước ngoài. Đồng thời, phát triển nhà đầu tư tổ chức, đa dạng hóa quỹ đầu tư, khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia qua định chế chuyên nghiệp.

Theo VSDC, đến cuối tháng 9/2026, thị trường có hơn 14,13 triệu tài khoản chứng khoán, trong đó hơn 14,05 triệu thuộc nhà đầu tư cá nhân trong nước, tương đương khoảng 14% dân số. Riêng 8 tháng đầu năm, số tài khoản trong nước tăng thêm hơn 2 triệu. Tuy nhiên, số lượng tài khoản chưa phản ánh đầy đủ mức độ tham gia thường xuyên hay quy mô vốn dài hạn.

Hướng tới một thị trường bền vững

Sau 30 năm phát triển, việc được nâng hạng ghi nhận bước tiến của thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chuẩn mực và năng lực cạnh tranh. Một đợt điều chỉnh không thể là căn cứ duy nhất để kết luận thành công hay thất bại.

Thước đo dài hạn là khả năng duy trì thị trường minh bạch, an toàn, đa dạng sản phẩm, có cơ sở nhà đầu tư vững chắc và thực sự đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp, nền kinh tế. Đây là nền tảng để tăng sức hấp dẫn với dòng vốn quốc tế và phát huy vai trò huy động vốn trung, dài hạn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.