Giải pháp phát triển thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế

Thị trường chứng khoán Việt Nam: Động lực phát triển và giải pháp chiến lược đến năm 2030

Trong giai đoạn 2016-2025, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc cả về quy mô và chất lượng, khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,57 triệu tỷ đồng, tương đương 82,3% GDP năm 2025, trong khi quy mô thị trường trái phiếu niêm yết đạt 2,84 triệu tỷ đồng (22,1% GDP).

Hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện

Hệ thống pháp luật chứng khoán được rà soát, bổ sung với các văn bản quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững. Luật số 56/2024/QH15 (sửa đổi, bổ sung 9 luật) và các nghị định hướng dẫn như Nghị định 245/2025/NĐ-CP (nâng cao tiêu chuẩn phát hành, yêu cầu xếp hạng tín nhiệm), Nghị định 306/2025/NĐ-CP (tăng chế tài xử phạt) và Nghị định 200/2026/NĐ-CP (thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ) đã củng cố niềm tin nhà đầu tư và thúc đẩy huy động vốn hiệu quả.

Kết quả tích cực trong huy động vốn

Hoạt động huy động vốn qua TTCK giai đoạn 2016-2025 đạt 846,6 nghìn tỷ đồng. Riêng năm 2025, giá trị huy động thực tế lên tới 143,5 nghìn tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay, trong đó chào bán cổ phiếu ra công chúng 39,6 nghìn tỷ đồng và trái phiếu chuyển đổi 57,8 nghìn tỷ đồng. Lũy kế 8 tháng đầu năm 2026, huy động qua cổ phiếu tăng 154% so với cùng kỳ, cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn từ nhà đầu tư.

Tổng tài sản quản lý (AUM) của các công ty quản lý quỹ tăng gấp 6,8 lần so với năm 2015, đạt hơn 839 nghìn tỷ đồng vào năm 2025, với tốc độ tăng trưởng trung bình trên 20%/năm. Điều này phản ánh sự gia tăng đáng kể của nhà đầu tư tổ chức và chuyên nghiệp trên thị trường.

Mục tiêu chiến lược đến năm 2030

Chiến lược phát triển TTCK Việt Nam đến năm 2030 (Quyết định 1726/QĐ-TTg) và Đề án nâng hạng (Quyết định 2014/QĐ-TTg) đặt ra các mục tiêu cụ thể: vốn hóa cổ phiếu đạt 120% GDP; dư nợ trái phiếu tối thiểu 58% GDP; số tài khoản nhà đầu tư đạt 11 triệu; duy trì xếp hạng thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell, hướng tới đáp ứng tiêu chí MSCI. Việc vận hành hệ thống KRX từ tháng 5/2025 là bước tiến lớn về hạ tầng, hỗ trợ các yêu cầu nâng hạng.

Nhóm giải pháp phát triển nguồn cung

• Hoàn thiện cơ chế IPO gắn với niêm yết, hỗ trợ doanh nghiệp FDI chào bán cổ phiếu và đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
• Đa dạng hóa sản phẩm trái phiếu: trái phiếu xanh, bền vững, PPP, nâng định mức tín nhiệm quốc gia.
• Phát triển chứng khoán phái sinh, hợp đồng quyền chọn chỉ số (dự kiến năm 2027), thị trường tài sản mã hóa và sàn giao dịch các-bon (khai trương tháng 6/2026).

Nhóm giải pháp phát triển cầu đầu tư

• Phát triển quỹ đầu tư (chỉ số, ETF, trái phiếu), mở rộng hệ thống chỉ số ngành, ESG.
• Thu hút nhà đầu tư ngoại bằng việc nới room sở hữu, triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) để đáp ứng tiêu chí nâng hạng.
• Tăng cường giáo dục nhà đầu tư, nâng cao chất lượng tư vấn, đồng thời kiện toàn công tác giám sát, xử lý nghiêm các hành vi thao túng và giao dịch nội gián.

Với những hành động đồng bộ này, TTCK Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển an toàn, minh bạch, bền vững, đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế và hội nhập quốc tế trong giai đoạn tới.