Dòng vốn ngoại rút mạnh: Chứng khoán Việt Nam cần gì?

Dòng vốn ngoại vẫn bán ròng sau nâng hạng

Dù được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9, chứng khoán Việt Nam vẫn hứng chịu áp lực bán ròng mạnh từ khối ngoại. Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 97.800 tỷ đồng trên HoSE, và trên toàn thị trường con số này tiến sát 120.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, kể từ thời điểm nâng hạng đến phiên 20/10, khối ngoại chỉ có duy nhất một phiên mua ròng, bán ròng trong 21/22 phiên với tổng giá trị khoảng 25.832 tỷ đồng. Điều này cho thấy kỳ vọng dòng vốn quốc tế đảo chiều sau nâng hạng vẫn chưa thành hiện thực.

Ba nguyên nhân chính lý giải dòng vốn rút ra

Theo ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup, có ba nguyên nhân chủ yếu. Thứ nhất, lãi suất USD duy trì ở mức cao khiến trái phiếu Mỹ trở thành kênh đầu tư hấp dẫn hơn so với cổ phiếu mới nổi. Thứ hai, dòng vốn rút ra chủ yếu đến từ các quỹ chủ động, trong khi quỹ thụ động cần thời gian để đánh giá và phân bổ vốn.

• Lãi suất USD cao làm giảm sức hấp dẫn tương đối của thị trường cận biên.
• Các quỹ chủ động có quyền tự quyết định chiến lược đầu tư, không phụ thuộc vào việc nâng hạng.
• Hạn chế nội tại như minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp vẫn là rào cản.

Ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT Chứng khoán TP.HCM (HSC), cũng nhấn mạnh nhà đầu tư quốc tế đánh giá tổng thể triển vọng lợi nhuận, rủi ro quốc gia và rủi ro doanh nghiệp. Mức sinh lời kỳ vọng 12-15% đối với cổ phiếu Việt Nam được xem là ngưỡng cần thiết để bù đắp rủi ro.

Bài học từ Indonesia và định hướng giải pháp

Diễn biến tại Indonesia là lời cảnh báo rõ ràng về rủi ro khi thị trường không duy trì được chất lượng vận hành. MSCI đã mở tham vấn về việc chuyển Indonesia từ thị trường mới nổi sang thị trường độc lập, do lo ngại về minh bạch dữ liệu, tỷ lệ free float và hiệu quả thực thi cải cách. Chỉ số JCI của nước này đã giảm khoảng 39% từ đầu năm, trong khi khối ngoại bán ròng 4,9 tỷ USD.

Với Việt Nam, nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng. Để thu hút dòng vốn bền vững, cần cải thiện đồng bộ chất lượng thông tin, quản trị doanh nghiệp và hạ tầng giao dịch. Nhà đầu tư tổ chức đặc biệt quan tâm đến khả năng mua bán quy mô lớn, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và cơ chế bảo vệ quyền cổ đông.

Trong ngắn hạn, dòng vốn ngoại vẫn phụ thuộc vào lãi suất quốc tế, tỷ giá và định giá cổ phiếu. Việc xuất hiện dòng vốn liên quan đến FTSE có thể hỗ trợ thị trường, nhưng thời điểm và quy mô chưa chắc chắn. Về dài hạn, chỉ khi Việt Nam chứng minh được năng lực thực thi các cam kết mới có thể giữ vững vị thế đã đạt được.