Thị trường chứng khoán là "bệ đỡ" cho cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Vai trò của thị trường chứng khoán trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Thị trường chứng khoán cung cấp hạ tầng tài chính minh bạch để xác định giá trị doanh nghiệp khi thực hiện cổ phần hóa và thoái vốn. Thông qua đấu giá công khai có sự tham gia của nhiều nhà đầu tư, giá trị doanh nghiệp được hình thành một cách khách quan và hạn chế nguy cơ trục lợi. Quá trình này giúp thị trường trở thành một công cụ hiệu quả để huy động vốn từ khu vực xã hội và nguồn vốn nước ngoài.

Việc tham gia thị trường chứng khoán buộc doanh nghiệp niêm yết hoặc giao dịch công khai phải tuân thủ chuẩn mực quản trị công ty và kiểm soát nội bộ. Các chuẩn mực quản trị công ty đại chúng và quản trị rủi ro ngày càng được áp dụng để tăng tính minh bạch và trách nhiệm của người quản lý. Qua đó, năng lực quản trị doanh nghiệp ngày càng được nâng cao và lợi ích lâu dài cho cổ đông được gia tăng.

Thị trường chứng khoán giúp đa dạng hóa cơ cấu sở hữu, kết hợp vốn nhà nước với vốn từ các chủ sở hữu khác và nguồn vốn xã hội, đồng thời tiếp nhận công nghệ và nâng cao hiệu quả tài chính. Việc này làm giảm sự phụ thuộc quá mức vào vốn cho vay ngân hàng và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch UBCKNN, nhấn mạnh: “Đã đến lúc cần thay đổi tư duy, không nên xem cổ phần hóa, niêm yết và minh bạch thông tin là áp lực mà chỉ là chuẩn mực vận hành mới.”

Theo UBCKNN, có khoảng 780 doanh nghiệp đã cổ phần hóa đang giao dịch trên thị trường, trên tổng số khoảng 1.575 công ty đại chúng. Nhóm doanh nghiệp quy mô lớn, vốn hóa chủ chốt của VN30, được đóng góp bởi DNNN ước tính chiếm khoảng 30% giá trị vốn hóa, như các hiện Vietcombank, BIDV, VietinBank và Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR).

Ông Thu cho rằng đã đến lúc coi cổ phần hóa và minh bạch thông tin là nền tảng quản trị mới, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững. Tham gia thị trường chứng khoán giúp doanh nghiệp huy động vốn trung và dài hạn, cải thiện quản trị và tăng cường sự hiện diện của cổ phiếu trên thị trường.

Để thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa DNNN, đại diện UBCKNN đề xuất hai nhóm giải pháp:

Hai nhóm giải pháp để thúc đẩy cổ phần hóa DNNN

1. Thứ nhất: thực hiện nghiêm việc cổ phần hóa gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán. Theo quy định hiện hành, trong thời hạn 90 ngày kể từ khi hoàn thành cổ phần hóa, các doanh nghiệp đủ điều kiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch phải đưa cổ phiếu vào giao dịch trên thị trường. Quy định này cần được thực hiện nghiêm túc để bảo đảm đúng tinh thần pháp luật.
2. Thứ hai: mạnh dạn giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại các ngành, lĩnh vực không thuộc khu vực cốt lõi. Theo lãnh đạo UBCKNN, hiện có một số doanh nghiệp quy mô lớn, có sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài nhưng dư địa để khối ngoại tham gia hiện không còn nhiều.

Theo lãnh đạo UBCKNN, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một giai đoạn phát triển mới khi chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi theo tiêu chí của FTSE Russell. Đây được xem là điều kiện để thị trường tiếp tục mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và thu hút mạnh hơn các dòng vốn đầu tư trong nước cũng như quốc tế.

Về phía cơ quan quản lý, UBCKNN cam kết đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp thông qua cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ công ty đại chúng, hồ sơ đăng ký giao dịch và niêm yết. Đối với các DNNN, đã đến lúc thay đổi tư duy và coi cổ phần hóa, niêm yết và minh bạch thông tin là chuẩn mực vận hành hướng tới sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Theo quan điểm chung, tham gia thị trường chứng khoán không chỉ giúp huy động vốn trung và dài hạn mà còn nâng cao chất lượng quản trị và tính minh bạch của hoạt động doanh nghiệp nhà nước. Đây được xem là nền tảng để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.