Thị trường ô tô thực dụng hơn

Thị trường ô tô tăng trưởng mạnh

Lượng ô tô tiêu thụ toàn thị trường trong 9 tháng đầu năm 2026 đạt 495.138 xe, tăng 26,8% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 9, doanh số đạt 62.590 xe, tăng 29% so với tháng 8 và 28% so với cùng kỳ. Nếu duy trì nhịp bán hàng này, thị trường có cơ hội vượt mốc 660.000 xe trong cả năm, cao hơn kỷ lục 604.134 xe của năm 2025.

Động lực tăng trưởng cũng đang thay đổi khi VinFast bàn giao 177.697 xe, chiếm khoảng 35,9% tổng doanh số toàn thị trường. Các mẫu xe điện giá phổ thông đáp ứng nhu cầu cá nhân lẫn kinh doanh dịch vụ, trở thành nhân tố thúc đẩy quy mô thị trường. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp thuộc VAMA và các hãng nhập khẩu đạt 282.029 xe, tăng 12%, còn Hyundai Thành Công bán 35.412 xe, giảm nhẹ 1,1% so với cùng kỳ.

Chênh lệch về tốc độ tăng trưởng cho thấy thị trường không mở rộng đồng đều giữa các thương hiệu. Một số hãng tận dụng tốt nhu cầu mới, trong khi những sản phẩm từng có vị thế vững chắc phải chịu sức ép từ cạnh tranh và sự thay đổi thị hiếu.

Người mua chú trọng hiệu quả sử dụng

Người mua đang chuyển từ cách lựa chọn dựa vào thương hiệu, kiểu dáng hay loại động cơ sang đánh giá toàn diện hơn hiệu quả sử dụng. Nghiên cứu của TS. Nguyễn Thị Thắm và PGS. Catherine Earl, Đại học RMIT Việt Nam cho thấy, lợi ích thiết thực có sức nặng lớn hơn động lực bảo vệ môi trường khi người tiêu dùng cân nhắc chuyển sang xe điện.

Khách hàng quan tâm đến sự phù hợp với nhu cầu đi lại hằng ngày, khả năng chi trả, độ tin cậy, khả năng tiếp cận trạm sạc và chi phí sử dụng trong nhiều năm. Điều này lý giải sức hút của các mẫu xe giá dễ tiếp cận, thiết kế nhỏ gọn hoặc không gian đủ rộng như VF 3, VF 5 và Limo Green. Theo TS. Thắm, xe có giá mua thấp chưa chắc là phương án tiết kiệm nhất nếu chi phí sửa chữa cao hoặc mất giá nhanh.

Cuộc cạnh tranh không đơn thuần giữa xe xăng và xe điện, mà giữa các phương án đáp ứng nhu cầu di chuyển với hiệu quả kinh tế khác nhau. Số liệu bán hàng cho thấy doanh số SUV của các thành viên VAMA đạt 59.261 xe, còn MPV đạt 37.450 xe trong 9 tháng đầu năm 2026. Các dòng xe này được ưa chuộng nhờ không gian rộng, gầm cao và khả năng đáp ứng nhiều mục đích sử dụng.

Bên cạnh đó, hybrid nổi lên như lựa chọn chuyển tiếp với doanh số 16.057 xe, tăng 64% so với cùng kỳ. Trong khi đó, xe thuần điện do các thành viên VAMA báo cáo chỉ đạt 82 chiếc, nhưng con số này không phản ánh toàn bộ vì VinFast và một số thương hiệu khác không nằm trong nhóm thống kê.

Áp lực cạnh tranh ngày càng lớn

Doanh số xe nhập khẩu nguyên chiếc tăng 22% trong 9 tháng, trong khi xe lắp ráp trong nước chỉ tăng 2%. Người tiêu dùng có thêm lựa chọn về mẫu mã, trang bị và giá bán, còn các thương hiệu mới tiếp cận thị trường nhanh hơn nhờ nguồn cung từ các trung tâm sản xuất ô tô lớn. Tuy nhiên, xe nhập khẩu tăng nhanh không đồng nghĩa mất lợi thế của xe nội địa, vì khả năng đảm bảo nguồn cung, chi phí logistics và dịch vụ sau bán hàng vẫn quan trọng.

Theo chuyên gia RMIT, doanh nghiệp cần xác định đúng nhu cầu từng nhóm khách hàng, thay vì chạy theo xu hướng thiết kế hoặc đối thủ. Doanh số cao không đồng nghĩa với biên lợi nhuận lớn, bởi cạnh tranh giá và chi phí quảng bá có thể bào mòn lợi nhuận nếu dự báo sai nhu cầu. Đối với xe điện, cần tháo gỡ rào cản thông qua đầu tư trạm sạc, ưu đãi tài chính và chính sách hỗ trợ phù hợp.

Nghiên cứu gợi ý chiến lược thúc đẩy xe điện theo hai giai đoạn: trước hết đáp ứng nhu cầu thiết thực, sau đó phát huy giá trị biểu tượng và lợi ích môi trường khi thị trường trưởng thành. Việt Nam có thể khác với các thị trường xe điện phát triển ở châu Âu, Bắc Mỹ, nơi bản sắc môi trường và lối sống có vai trò lớn. Khi hạ tầng sạc được mở rộng, người tiêu dùng có thể quan tâm nhiều hơn đến hình ảnh cá nhân gắn với xe điện.

Thị trường ô tô Việt Nam tăng trưởng nhanh, nhưng cơ hội không chia đều cho các doanh nghiệp. Những đơn vị nắm bắt đúng nhu cầu, cân đối sản phẩm và kiểm soát chi phí có thể tạo lợi thế dài hạn. Bởi người tiêu dùng không chỉ chọn một chiếc xe, mà còn chọn phương án di chuyển phù hợp với ngân sách, thói quen và mức độ an tâm.