Hoàn thiện hạ tầng giao dịch, củng cố năng lực vận hành thị trường chứng khoán
NeoAI tóm tắt
Bài viết đề cập kế hoạch hoàn thiện hạ tầng giao dịch chứng khoán thông qua mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và cổng giao tiếp trực tuyến (STP), do VSDC chủ trì, hướng tới vận hành từ quý I/2027. Thông tin mang tính định hướng dài hạn, tích cực cho năng lực vận hành, quản trị rủi ro và tiến trình nâng hạng thị trường, nhưng không có tác động giá rõ ràng tới cổ phiếu riêng lẻ.
Hoàn thiện hạ tầng giao dịch với mô hình CCP
Triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và phát triển cổng giao tiếp trực tuyến (STP) là hai nhiệm vụ trọng tâm nhằm hoàn thiện hạ tầng thị trường chứng khoán, tăng cường quản trị rủi ro và cải thiện cơ chế ký quỹ. Theo TS. Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), các giải pháp này sẽ góp phần tháo gỡ rào cản pre-funding và nâng cao tốc độ, độ chính xác trong xử lý nghiệp vụ.
CCP là tổ chức đứng giữa bên mua và bên bán, trở thành đối tác của mỗi bên trong giao dịch. Mô hình này thiết lập các lớp phòng vệ nhằm kiểm soát rủi ro và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thanh toán, đặc biệt hữu ích cho thị trường có đòn bẩy cao và thời gian thanh toán kéo dài. Khoảng 80% thị trường chứng khoán trên thế giới đã áp dụng cơ chế này, theo số liệu ông Sơn cung cấp.
Tại Việt Nam, CCP đã được triển khai trên thị trường phái sinh từ tháng 8/2017. Từ năm 2019, VSDC nghiên cứu mở rộng sang thị trường chứng khoán cơ sở theo chỉ đạo của cơ quan quản lý, hướng tới vận hành từ quý I/2027.
Đồng bộ pháp lý, tổ chức và công nghệ
Việc đưa CCP vào vận hành đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về hành lang pháp lý, mô hình tổ chức, hệ thống công nghệ và quy trình nghiệp vụ. Các quy định liên quan bao gồm Nghị định số 155/2020/NĐ-CP, Nghị định số 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung, cùng Thông tư số 119/2020/TT-BTC.
Ngày 17/7/2025, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước công bố kế hoạch triển khai, với mục tiêu thành lập công ty con của VSDC thực hiện chức năng CCP. Công ty con này nhằm khu trú, tách biệt rủi ro của hoạt động bù trừ, thanh toán với các hoạt động khác, phù hợp thông lệ quốc tế.
Công nghệ dự kiến tận dụng hệ thống KRX với các điều chỉnh về cấu hình và tham số. Công tác chuẩn bị dự kiến hoàn tất trong năm 2026 để sẵn sàng triển khai từ quý I/2027.
Nâng cao hiệu quả xử lý nghiệp vụ qua cổng STP
Hiện nay, việc trao đổi thông tin giữa ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán chủ yếu thực hiện thủ công, gây kéo dài thời gian và tăng nguy cơ sai sót. Khi thị trường hội nhập sâu và dòng vốn ngoại tăng, nhu cầu về tốc độ và độ chính xác trở nên cấp thiết. VSDC đã hoàn thiện hạ tầng công nghệ để thí điểm kết nối trực tuyến giữa các thành viên.
CCP và STP đảm nhiệm các chức năng khác nhau nhưng cùng hưởng tới mục tiêu nâng cao năng lực vận hành, an toàn và hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam. Các giải pháp này tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu nâng hạng thị trường.