Nâng hạng thị trường chứng khoán, nâng chuẩn nền kinh tế

Việc FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp đã tạo ra một dấu mốc lịch sử. Theo lộ trình, quá trình chuyển hạng sẽ bắt đầu từ ngày 21/9/2026, được thực hiện theo bốn đợt và dự kiến hoàn tất vào tháng 9/2027. Đây là kết quả của quá trình cải cách kéo dài nhiều năm, từ việc tháo gỡ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch đến hiện đại hóa hệ thống công nghệ và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài.

Ý nghĩa vượt xa dòng vốn ngoại

Không chỉ đơn thuần là thu hút thêm khoảng 3-6 tỷ USD vốn ngoại, việc nâng hạng còn mang ý nghĩa lớn hơn khi thị trường vốn Việt Nam bắt đầu được đặt trong hệ tiêu chuẩn quốc tế cao hơn về minh bạch, quản trị và bảo vệ nhà đầu tư. Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh đây là bước khởi điểm cho chu kỳ phát triển mới chất lượng hơn của thị trường chứng khoán. Ông cho biết Việt Nam sẽ tập trung duy trì mức xếp hạng đạt được và tiếp tục cải cách để vươn tầm khu vực.

Giá trị cốt lõi của việc nâng hạng nằm ở khả năng giảm chi phí vốn cho nền kinh tế, giúp doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả hơn và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Điều này đặc biệt quan trọng khi Việt Nam cần nguồn lực lớn cho hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số và năng lượng xanh. Ngoài ra, sức ép từ nhà đầu tư quốc tế sẽ buộc doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch báo cáo tài chính và bảo vệ cổ đông.

Những rủi ro cần quản lý chặt chẽ

Bên cạnh cơ hội, việc nâng hạng cũng tiềm ẩn những rủi ro đáng lưu ý. Dòng vốn ngoại có thể đảo chiều nhanh khi điều kiện toàn cầu thay đổi, gây biến động thị trường. Nguy cơ đầu cơ, đẩy giá cổ phiếu lên cao hơn giá trị thực cũng hiện hữu, đặc biệt khi chất lượng hàng hóa trên thị trường chưa theo kịp quy mô dòng vốn. Nhiều cổ phiếu lớn đã hết hạn chế sở hữu nước ngoài, trong khi số lượng doanh nghiệp có quản trị tốt và thanh khoản cao vẫn còn hạn chế.

Bài học lớn nhất là không được phép tự mãn sau khi đạt được nâng hạng. Các tổ chức quốc tế sẽ tiếp tục theo dõi và có thể điều chỉnh nếu cải cách chậm lại. Vì vậy, Việt Nam cần tập trung vào sáu nhóm giải pháp trọng tâm: hoàn thiện hạ tầng giao dịch với hệ thống KRX, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, cải thiện chất lượng hàng hóa niêm yết, thúc đẩy quản trị doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế, tăng cường giám sát và kỷ luật thị trường, và xây dựng lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước mạnh.

Hướng tới năng lực hấp thụ vốn bền vững

Thước đo thành công của việc nâng hạng không chỉ là số điểm tăng của chỉ số hay lượng vốn ngoại đổ vào trong vài phiên giao dịch. Quan trọng hơn là doanh nghiệp có huy động được vốn với chi phí hợp lý hay không, vốn có đến được các lĩnh vực tạo ra năng suất và giá trị mới hay không. Nâng hạng thị trường chứng khoán là sự ghi nhận những cải cách đã qua, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho một giai đoạn cải cách mới, đòi hỏi nỗ lực liên tục để biến vị thế mới thành năng lực phát triển thực chất.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh rằng dòng vốn quốc tế không chỉ tìm kiếm lợi nhuận mà còn tìm kiếm một trật tự thể chế đáng tin cậy. Việt Nam cần chuyển từ tư duy "đón dòng vốn" sang "nâng cao năng lực hấp thụ và phân bổ vốn" để đảm bảo dòng vốn phục vụ phát triển bền vững, không trở thành nguồn gây mất ổn định tài chính.