Kiến nghị gỡ vướng thủ tục gia nhập Trung tâm Tài chính quốc tế

Khu vực lõi Trung tâm tài chính quốc tế ở bán đảo Thủ Thiêm, phường An Khánh, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Doanh nghiệp cho rằng nếu áp dụng đầy đủ các điều kiện cấp phép như đối với một công ty chứng khoán mới, quá trình gia nhập Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam (VIFC) có thể kéo dài và phát sinh thêm chi phí. Cùng với quá trình vận hành VIFC, một số công ty chứng khoán đã bắt đầu xây dựng phương án hiện diện tại trung tâm, trong đó có kế hoạch thành lập pháp nhân riêng theo quy định.

Kiến nghị từ HSC

Tại hội nghị góp ý Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập do Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức mới đây, ông Tống Công Cường, Giám đốc Điều hành Khối Quản trị rủi ro và Tuân thủ, Công ty cổ phần Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HSC), cho biết ban lãnh đạo HSC đang thảo luận phương án thành lập công ty chứng khoán để hoạt động tại VIFC.

Đại diện HSC cho rằng, nếu công ty chứng khoán đã có công ty mẹ đang hoạt động hợp pháp, đáp ứng các điều kiện về vốn, nhân sự, công nghệ và quản trị, việc thành lập một pháp nhân mới tại VIFC không nên được xem xét hoàn toàn như trường hợp một công ty chứng khoán mới gia nhập thị trường. Nếu phải thực hiện lại đầy đủ các thủ tục cấp phép, rà soát và đáp ứng điều kiện như một doanh nghiệp mới, thời gian để doanh nghiệp chính thức hoạt động tại trung tâm có thể kéo dài.

Chi phí hạ tầng và thủ tục

Không chỉ là vấn đề thủ tục, yêu cầu về hạ tầng cũng có thể tạo thêm chi phí đáng kể cho doanh nghiệp. Ông Cường dẫn ví dụ, nếu pháp nhân hoạt động tại VIFC phải có hệ thống giao dịch, hạ tầng công nghệ riêng và đặt tại một địa điểm độc lập với công ty mẹ, doanh nghiệp sẽ phải đầu tư thêm một hệ thống tương đối lớn. Chỉ riêng yêu cầu này đã phát sinh chi phí rất lớn, ngoài khoản vốn điều lệ ban đầu.

Theo HSC, các tổ chức kinh doanh chứng khoán trước khi trở thành thành viên VIFC đã phải thực hiện thủ tục đăng ký và được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp phép. Giấy phép thành lập và hoạt động về bản chất đã xác nhận tư cách pháp lý của doanh nghiệp và quyền hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh chứng khoán. Do đó, việc yêu cầu một tổ chức kinh doanh chứng khoán đã được cấp phép tiếp tục thực hiện quy trình đăng ký thành lập, đăng ký hoạt động và đăng ký doanh nghiệp lần nữa tại VIFC có thể làm gia tăng thủ tục hành chính, trong khi hiệu quả quản lý chưa chắc tương xứng với chi phí phát sinh.

Với công ty chứng khoán muốn trở thành thành viên VIFC, doanh nghiệp cho rằng chỉ cần nộp hồ sơ đăng ký thành viên, trong đó chứng minh các tiêu chuẩn về năng lực tài chính, vốn, nhân sự và các điều kiện cần thiết để hoạt động tại trung tâm, thay vì thực hiện lại toàn bộ thủ tục xin giấy phép thành lập và hoạt động, đăng ký doanh nghiệp như một pháp nhân mới.

Kiến nghị về đầu tư ra nước ngoài

Bên cạnh cơ chế gia nhập VIFC, một số công ty chứng khoán cũng đề xuất bổ sung quy định hướng dẫn cụ thể về hoạt động đầu tư ra nước ngoài của công ty chứng khoán tại dự thảo Luật sửa đổi. Theo đại diện doanh nghiệp, Luật Chứng khoán năm 2019 và các văn bản hướng dẫn hiện chưa có quy định đủ cụ thể về việc công ty chứng khoán thực hiện đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt đối với hoạt động tự doanh, mua bán chứng khoán, cổ phiếu tại thị trường nước ngoài.

Khoảng trống về hướng dẫn pháp lý đang hạn chế khả năng mở rộng hoạt động và sử dụng nguồn vốn của các công ty chứng khoán Việt Nam. Trong khi đó, nhiều công ty chứng khoán trong nước đã có quy mô vốn lớn hơn, nguồn lực tài chính ổn định cùng đội ngũ nhân sự có kinh nghiệm và chuyên môn trên thị trường. Việc mở rộng đầu tư ra nước ngoài có thể giúp đa dạng hóa hoạt động đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các thị trường tài chính quốc tế.

Do đó, doanh nghiệp kiến nghị cơ quan quản lý nghiên cứu bổ sung hành lang pháp lý cho phép và hướng dẫn cụ thể hoạt động đầu tư ra nước ngoài của công ty chứng khoán, trong đó làm rõ phạm vi và điều kiện đối với hoạt động tự doanh, mua bán chứng khoán và cổ phiếu nước ngoài. Việc có quy định rõ ràng sẽ giúp các công ty chứng khoán chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư, đồng thời bảo đảm hoạt động được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật.

Bối cảnh chung và vướng mắc của ngân hàng ngoại

Các kiến nghị này được đặt trong bối cảnh VIFC đang được kỳ vọng trở thành đầu mối thu hút các định chế tài chính quốc tế và thúc đẩy hoạt động tài chính xuyên biên giới. Với các công ty chứng khoán trong nước, việc thiết kế cơ chế gia nhập theo hướng giảm trùng lặp thủ tục, tận dụng hạ tầng sẵn có và mở rộng không gian hoạt động ra thị trường quốc tế được xem là những vấn đề cần được làm rõ để doanh nghiệp có thể tham gia VIFC một cách thực chất.

Trước đó, một số ngân hàng nước ngoài quan tâm đến việc tham gia VIFC cũng gặp vướng mắc về điều kiện cấp phép. Theo Nghị định 329/2025/NĐ-CP của Chính phủ về cấp phép thành lập và hoạt động ngân hàng, quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố tại Trung tâm tài chính quốc tế ở Việt Nam, các ngân hàng và định chế tài chính nước ngoài muốn được cấp giấy phép thành lập ngân hàng thương mại 100% vốn nước ngoài hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài thành viên phải có kinh nghiệm hoạt động quốc tế và đáp ứng yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm.

Cụ thể, tổ chức xin cấp phép phải có xếp hạng tín nhiệm từ AA- trở lên theo Standard & Poor’s hoặc Fitch Ratings, hoặc từ Aa3 trở lên theo Moody’s tại thời điểm gần nhất tính đến khi nộp hồ sơ, đồng thời triển vọng xếp hạng tín nhiệm phải ở mức ổn định trở lên. Theo VIFC-HCMC, đây là tiêu chí tương đối cao so với mặt bằng chung của nhiều ngân hàng quốc tế hiện nay. Trong quá trình tiếp xúc và trao đổi với các ngân hàng nước ngoài thì phần lớn đều không đáp ứng được điều kiện này. Hiện các vướng mắc này đã được VIFC-HCMC tổng hợp, báo cáo Bộ ngành liên quan để có giải pháp tháo gỡ.