Cổ phiếu xây dựng đón sóng đầu tư công, bất động sản và bài toán dòng tiền

Ngành xây dựng đối diện với dư địa tăng trưởng và áp lực tài chính

Ngành xây dựng Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhu cầu nhờ sự tăng tốc của giải ngân đầu tư công, sự phục hồi của thị trường bất động sản nhà ở và các cải cách pháp lý hỗ trợ tiến độ dự án. Tăng trưởng GDP thực của ngành tăng từ 8,5% trong quý I lên 10,2% trong quý II/2026. Giải ngân đầu tư công 6 tháng đạt 357 nghìn tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ và tương đương 35,5% kế hoạch.

Song, chi phí đầu vào và áp lực vốn đang tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các doanh nghiệp. Giá thép xây dựng tăng 8-10% và xi măng tăng 3-4% trong nửa đầu năm, làm thu hẹp biên lợi nhuận của nhiều nhà thầu. Tín dụng cho ngành xây dựng chỉ tăng 6,36%, thấp hơn mức bình quân 8,37% của toàn hệ thống, phản ánh dòng vốn ngân hàng được phân bổ chọn lọc hơn.

Phân hóa giữa các nhóm doanh nghiệp

VIS Rating phân tích 30 doanh nghiệp lớn gồm CTD, CTR, DPG, FCN, HBC, HTN, LCG, PC1, VCG cho thấy doanh thu ngành tăng 12,3% trong 6 tháng đầu năm 2026, nhưng động lực chủ yếu đến từ các nhà thầu quy mô lớn và trung bình. 16/30 doanh nghiệp ghi nhận biên lợi nhuận gộp giảm trong quý II. Nhóm nhà thầu lớn (doanh thu trên 5.000 tỷ đồng) có lợi thế về quy mô, vị thế đàm phán và khả năng mua nguyên vật liệu với giá tốt hơn.

Tuy nhiên, lượng hợp đồng chưa thực hiện (backlog) lớn ở các nhà thầu lớn đi kèm với đòn bẩy tài chính cao hơn. Dư nợ vay toàn ngành tăng khoảng 5%, trong khi chi phí lãi vay tăng tới 25%. Hệ số bao phủ lãi vay giảm từ 2,7 lần cuối năm 2025 xuống 1,9 lần vào cuối quý II/2026, cho thấy áp lực trả nợ đang gia tăng.

Dòng tiền – chỉ báo quan trọng cho chất lượng tăng trưởng

Dòng tiền hoạt động (CFO) trở thành điểm phân biệt rõ nhất giữa các nhóm doanh nghiệp. Trong 12 tháng gần nhất tính đến cuối quý II/2026, CFO của nhóm nhà thầu lớn tăng khoảng 50% so với quý trước, trong khi nhiều nhà thầu vừa và nhỏ vẫn duy trì CFO âm. Điều này cho thấy khả năng chuyển hóa cơ hội tăng trưởng thành lợi nhuận và dòng tiền thực không đồng đều.

Với nhóm cổ phiếu xây dựng, backlog mở ra dư địa doanh thu, nhưng dòng tiền mới phản ánh năng lực thực thi và kiểm soát rủi ro tài chính. Nhà đầu tư cần xem xét kỹ chất lượng tăng trưởng, khả năng quản trị chi phí và đòn bẩy khi lựa chọn cổ phiếu trong bối cảnh ngành có triển vọng từ đầu tư công và bất động sản phục hồi.