Ngày 15/6, 5 công ty chứng khoán đầu tiên được chấp thuận trở thành thành viên lưu ký và thanh toán giao dịch carbon, đánh dấu bước khởi động của một cấu phần tài chính mới gắn với lộ trình chuyển đổi xanh và cam kết phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam. Danh sách bao gồm Công ty Cổ phần Chứng khoán VPS (VPS), Công ty Cổ phần Chứng khoán VietinBank (CTS), Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDIRECT (VND), Công ty Cổ phần Chứng khoán DNSE (DSE) và Công ty Cổ phần Chứng khoán Dầu khí (PSI).
Tiếp đến, ngày 17/6, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã chấp thuận cho ba đơn vị tham gia hệ thống giao dịch carbon: DNSE, VNDIRECT và VietinBank Securities. Những quyết định này thiết lập nền tảng pháp lý để các công ty chứng khoán thực hiện đầy đủ quy trình giao dịch carbon từ đặt lệnh, khớp lệnh đến lưu ký tài sản và bù trừ, thanh toán.
Đến ngày 19/6, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) tiếp tục ghi nhận hồ sơ tham gia hệ thống giao dịch carbon của Công ty Chứng khoán MB (MBS), cho thấy sự quan tâm ngày càng tăng từ các định chế tài chính đối với thị trường carbon mới nổi này.
Thị trường carbon ở Việt Nam vận hành theo cơ chế cap-and-trade, cho phép mua bán quyền phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon giữa các nhà phát thải, doanh nghiệp và cá nhân. Hai nhóm chính được giao dịch là hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Hạn ngạch phát thải là lượng khí nhà được phép phát thải trong một giai đoạn do cơ quan quản lý phân bổ, còn tín chỉ carbon là chứng nhận có thể giao dịch, tương ứng với một tấn CO2 đã được cắt giảm tại các dự án được thẩm định và công nhận.
Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp có thể sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ tối đa 30% lượng hạn ngạch được phân bổ. Việc hình thành thị trường carbon được kỳ vọng tối ưu hóa chi phí giảm phát thải và mở ra dòng tài chính mới phục vụ quá trình chuyển đổi xanh, đồng thời mang lại cơ hội kinh doanh cho các tổ chức tài chính, trong đó có khối công ty chứng khoán.
Theo đánh giá của VNDIRECT, sự ra đời của thị trường carbon gắn với xu hướng dịch chuyển dòng vốn quốc tế theo tiêu chuẩn ESG. Trong bối cảnh Việt Nam được kỳ vọng đáp ứng tiêu chí nâng hạng lên FTSE Russell từ nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026, việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng giao dịch carbon được cho là có thể thu hút dòng vốn từ nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, những người ưu tiên các thị trường có định hướng phát triển bền vững và chuẩn ESG ngày càng cao.