Ngân hàng - “Bộ lọc ESG” của nền kinh tế

Ngân hàng đóng vai trò như “bộ lọc ESG” của nền kinh tế xanh

Theo Ngân hàng Nhà nước, dư nợ tín dụng xanh đến cuối năm 2025 đạt gần 780.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 4,19% tổng dư nợ toàn nền kinh tế và tăng 14,62% so với năm trước.

Tính đến cuối tháng 4/2026, dư nợ xanh vẫn duy trì ở mức trên 780.000 tỷ đồng, trong khi dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường - xã hội đạt hơn 5,1 triệu tỷ đồng.

Cấu trúc tín dụng xanh tập trung vào nông nghiệp (ước lượng 30-33%) và năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (khoảng 40%), trong khi nhiều lĩnh vực như giao thông xanh, công trình xanh hay kinh tế tuần hoàn vẫn thiếu vốn. Ngoài ra, tín dụng xanh đang mở rộng sang lĩnh vực tiêu dùng xanh như vay mua nhà xanh, điện mặt trời mái nhà hay phương tiện giao thông thân thiện môi trường.

Ngành ngân hàng cho rằng tín dụng xanh đang theo kịp xu hướng toàn cầu với số lượng tổ chức tham gia tăng gấp 4 lần trong vài năm gần đây.

“Bộ lọc ESG” trong thực tiễn và vai trò của từng ngân hàng

Đại diện từ Agribank cho biết các gói tín dụng xanh quy mô lớn đã được triển khai như 30.000 tỷ đồng cho dự án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và 60.000 tỷ đồng cho hạ tầng điện, giao thông. Agribank cũng ký kết khoảng hơn 700 tỷ đồng cho các dự án nông nghiệp xanh.

Tại OCB, dư nợ tín dụng xanh tăng khoảng 15% so với cùng kỳ quý I/2026, và danh mục tín dụng xanh duy trì ở mức 9-10% của tổng dư nợ, cao hơn mức trung bình toàn ngành.

Khởi động thị trường trái phiếu xanh và các thách thức hấp thụ vốn

Theo lãnh đạo các ngân hàng, quy mô thị trường trái phiếu xanh Việt Nam vẫn còn rất nhỏ, ước tính 2% của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Các dự án xanh thường có thời gian trả vốn dài và nhiều trái phiếu không có tài sản bảo đảm, khiến nhà đầu tư đòi hỏi mức lãi suất cao hơn. Đây là rào cản đối với quá trình mở rộng tín dụng xanh.

Rủi ro và thách thức từ việc "tô xanh" hồ sơ

Chuyên gia từ UOB Việt Nam cho rằng một số doanh nghiệp có thể tô xanh hồ sơ để tiếp cận vốn ưu đãi, gây rủi ro cho ngân hàng và nhà đầu tư. Ông Lim Dyi Chang nhấn mạnh xu hướng dịch chuyển vốn toàn cầu vào các dự án xanh là có thật, đồng thời yêu cầu thắt chặt thẩm định.

Chuyên gia từ TPBank cho rằng yếu tố cốt lõi là tính minh bạch dữ liệu ESG và đo lường các chỉ số phát thải, tiêu hao năng lượng. VPBank cho biết năm 2025 đã phát hành 300 triệu USD trái phiếu bền vững và dư nợ tín dụng xanh của ngân hàng này lên khoảng 39.000 tỷ đồng, tăng 78% so với năm trước.

Ngân hàng Nhà nước cũng đã đặt tiêu chí phân loại xanh cho 45 ngành, coi đây là bước chuẩn hóa và giảm rủi ro cho ngân hàng và nhà đầu tư.

Kết quả và triển vọng

Dù còn nhiều thách thức, tín dụng xanh được kỳ vọng sẽ đạt 10% tổng dư nợ nền kinh tế trong những năm tới, song đòi hỏi khung pháp lý đồng bộ và hệ thống dữ liệu ESG minh bạch. Dòng vốn xanh được xem là động lực tăng trưởng bền vững, nhưng bài toán cân bằng giữa tăng trưởng xanh và quản trị rủi ro vẫn còn nhiều thách thức.

• Tăng trưởng tín dụng xanh diễn ra, cần hấp thụ từ doanh nghiệp và chuỗi cung ứng.
• Hệ thống dữ liệu ESG cần bảo đảm tính minh bạch và chuẩn hóa.
• Khung pháp lý cần đồng bộ để thúc đẩy đầu tư dài hạn.
• Rủi ro thị trường trái phiếu xanh và chi phí vốn có thể tăng.