SMC loay hoay vượt khó

Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại SMC (mã SMC) đang nỗ lực vượt khó bằng cách thay đổi nhân sự cấp cao, thu hẹp hoạt động, thanh lý tài sản và tìm cách tái cấu trúc nợ. Tuy nhiên, áp lực tài chính vẫn rất lớn và hoạt động kinh doanh cốt lõi chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt.

Tín hiệu tái cơ cấu nhạt dần

Trong nửa cuối năm 2025, SMC thay loạt lãnh đạo, đáng chú ý là thay Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Thị Ngọc Loan bằng ông Phạm Hoàng Anh. Đầu năm 2026, vị trí Tổng giám đốc cũng được thay đổi từ ông Đặng Huy Hiệp sang ông Nguyễn Quang Trung. Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh SMC phải triển khai nhiều giải pháp tái cấu trúc như cắt giảm nhân sự, thu hẹp quy mô và thanh lý tài sản có tính thanh khoản cao.

Mặc dù có nhiều nỗ lực, hiệu quả hoạt động cốt lõi chưa được cải thiện đáng kể. Trong nửa đầu năm 2026, lợi nhuận gộp của SMC chỉ đạt 61,9 tỷ đồng, thấp hơn 22,9 tỷ đồng so với tổng chi phí tài chính, bán hàng và quản lý doanh nghiệp. Công ty ghi nhận lợi nhuận 42 tỷ đồng nhờ đóng góp từ thu nhập khác liên quan đến thanh lý, nhượng bán tài sản cố định.

Lợi nhuận gộp không đủ trang trải chi phí vận hành và tài chính cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn chịu sức ép. SMC tập trung vào thương mại thép, trong khi xuất khẩu gặp khó khăn và cạnh tranh trong nước gia tăng khi các doanh nghiệp lớn quay lại tập trung tiêu thụ nội địa. Khi dòng tiền kinh doanh còn yếu, nợ vay lớn và cổ phiếu liên tục giảm, quá trình phục hồi của SMC vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Giá cổ phiếu SMC giảm 31,3% trong giai đoạn từ 30/1/2026 đến 25/8/2026, từ 14.450 đồng xuống 9.930 đồng/cổ phiếu, thanh khoản sụt giảm. Trong bối cảnh này, SMC đang lấy ý kiến cổ đông về việc hủy kế hoạch phát hành tối đa hơn 3,68 triệu cổ phiếu ESOP với giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Đồng thời, Công ty xin ý kiến về phương án tái cấu trúc 272 tỷ đồng nợ/trái phiếu thông qua phát hành cổ phiếu để hoán đổi, với giá phát hành không thấp hơn giá trị sổ sách trên báo cáo tài chính được kiểm toán hoặc soát xét gần nhất.

Theo báo cáo tài chính bán niên năm 2026 tự lập, giá trị sổ sách của SMC là 14.551 đồng/cổ phiếu. Nếu hoán đổi theo mức giá này, giá chuyển đổi cao hơn khoảng 46,5% so với thị giá (9.930 đồng/cổ phiếu ngày 25/8). SMC từng sử dụng phương án hoán đổi nợ tương tự: ngày 29/6/2024, Công ty hoán đổi 104,8 tỷ đồng khoản phải thu từ Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (mã HBC) để nhận gần 10,5 triệu cổ phiếu HBC, và đã thoái toàn bộ khoản đầu tư này với giá thấp hơn giá vốn vào ngày 30/6/2026.

Tiền mặt hạn chế, nợ vay lớn

Tại ngày 30/6/2026, SMC chỉ có 65,7 tỷ đồng tiền mặt, trong khi dư nợ vay lên tới 1.301,7 tỷ đồng, tương đương 124% vốn chủ sở hữu, cao hơn mức trung bình ngành 90%. Công ty đang sử dụng 1.063,6 tỷ đồng nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho tài sản dài hạn, tạo ra chênh lệch kỳ hạn và gia tăng áp lực thanh khoản.

Trong báo cáo kiểm toán năm 2025, Công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ Tin học Moore AISC nhấn mạnh rằng tại ngày 31/12/2025, nợ ngắn hạn của SMC đã vượt tài sản ngắn hạn 687,8 tỷ đồng. Tại Đại hội đồng cổ đông đầu năm 2026, SMC thông qua kế hoạch chào bán 36,8 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, tỷ lệ 50%, giá 10.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động 368 tỷ đồng. Trong đó, 200 tỷ đồng dùng thanh toán nợ nhà cung cấp và 168 tỷ đồng trả nợ vay.

Thị giá cổ phiếu hiện dưới mệnh giá khiến cả kế hoạch huy động 368 tỷ đồng và phương án phát hành ESOP gặp khó, song SMC mới chỉ lấy ý kiến cổ đông về việc hủy phương án ESOP. Ngoài ra, Tổng giám đốc Nguyễn Quang Trung đăng ký bán 4,9 triệu cổ phiếu, giảm sở hữu từ 5,9 triệu xuống 1 triệu cổ phiếu, tương ứng hạ tỷ lệ sở hữu xuống 1,36% vốn điều lệ, dự kiến thực hiện từ 26/8 đến 24/9.