Luật Chứng khoán sắp sửa đổi: “siết” phát hành, thị trường có đứng trước cú xoay trục lớn?

Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi: 3 trọng tâm, sandbox và giao dịch điện tử

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán trước khi dự kiến trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026.

Dự thảo tập trung vào 3 nhóm nội dung chính: đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh và thủ tục hành chính; bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); và hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch điện tử, ứng dụng công nghệ và hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán, quỹ đầu tư và người hành nghề. Đây được xem là bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm nâng cao tính minh bạch và hiện đại hóa thị trường vốn.

Tác động tài chính – ước tính được đưa ra ở mức giả định và cho thấy tác động sẽ khác biệt theo thời điểm thực thi. Trong ngắn hạn, dự thảo chưa tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp do vẫn đang ở giai đoạn lấy ý kiến và chưa có thời điểm có hiệu lực. Tuy nhiên, nếu các nội dung được thông qua theo định hướng hiện tại, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính của các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và doanh nghiệp niêm yết có thể giảm bớt, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý một số thủ tục trên thị trường.

Đáng chú ý, cơ chế sandbox có thể tạo điều kiện cho các mô hình Fintech, giao dịch số hoặc sản phẩm tài chính mới được thử nghiệm trong phạm vi kiểm soát trước khi triển khai chính thức. Điều này có thể thúc đẩy đổi mới công nghệ trong ngành chứng khoán, nhưng mức độ tác động còn phụ thuộc vào tiêu chí tham gia, phạm vi áp dụng và cơ chế giám sát, hiện chưa được công bố.

Những đánh giá trên được xây dựng với giả định rằng dự thảo được Quốc hội thông qua với các nội dung cốt lõi không thay đổi đáng kể và các văn bản hướng dẫn được ban hành đồng bộ sau đó.

Nhóm ngành chịu ảnh hưởng được nêu rõ như sau:

• Chứng khoán: SSI, HCM, VCI, MBS
• Bất động sản (phụ thuộc huy động vốn): VHM, NVL, DXG
• Ngân hàng (liên quan bảo lãnh phát hành): VCB, BID, CTG
• Kiểm toán – tư vấn – pháp lý: các công ty dịch vụ tài chính, kiểm toán độc lập

Liệu cơ chế sandbox có đủ rộng để tạo động lực cho đổi mới trong ngành chứng khoán hay chỉ giới hạn ở một số mô hình thử nghiệm? Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ cải thiện thanh khoản và sức hấp dẫn của thị trường đến đâu khi các quy định chi tiết và thời điểm áp dụng chưa được công bố?