Cuộc chạy đua chuyển đổi sang nền kinh tế xanh đang được đẩy mạnh tại Việt Nam, khi tiêu chuẩn ESG và các công cụ huy động vốn xanh ngày càng đóng vai trò quan trọng cho việc tiếp cận thị trường và vốn đầu tư. Tuy nhiên, nền móng của thị trường xanh vẫn đang được xây dựng và còn nhiều khoảng trống cần khắc phục.
\nÔng Bùi Khánh Dũng, Giám đốc công ty Musa Pacta, cho biết sản xuất xanh đã trở thành con đường tất yếu và doanh nghiệp phải chuyển đổi để tồn tại trước biến đổi khí hậu và yêu cầu ESG ngày càng khắt khe. Trong nông nghiệp, các yêu cầu truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và trách nhiệm môi trường ngày càng quyết định việc tham gia chuỗi cung ứng, kể cả ở những thị trường xuất khẩu lớn.
\nCác thị trường quốc tế đang mở rộng yêu cầu xanh và Việt Nam có lợi thế cạnh tranh, nhưng cũng đối mặt với rủi ro bị loại bỏ nếu không đáp ứng chuẩn mực. Nền tảng tín dụng xanh và tài chính bền vững đang trở thành yếu tố định hình cách doanh nghiệp huy động vốn và đầu tư công nghệ để nâng cao vị thế cạnh tranh.
\nĐồng quan điểm, PGS-TS Phạm Mạnh Hùng cho rằng Trung Quốc đã xây dựng một hệ thống green taxonomy liên kết với các công cụ tái cấp vốn và báo cáo, tạo ra một “ngôn ngữ chung” cho toàn bộ thị trường. Việt Nam có thể học hỏi về việc chuẩn hóa định nghĩa xanh để rút ngắn thời gian phê duyệt dự án và giảm rủi ro cạnh tranh tài chính phi xác thực.
\nTrong bối cảnh Việt Nam, mục tiêu tăng trưởng xanh không chỉ là vấn đề huy động vốn mà còn là khả năng nhận diện và đo lường tác động môi trường của từng dự án. Theo TS. Mạc Quốc Anh, cả nước có trên 1,1 triệu doanh nghiệp, trong đó 98,5% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất bởi quá trình chuyển đổi nhưng lại thiếu nguồn lực để đầu tư đúng mức. Đây đặt ra thách thức về tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn để nâng cấp quy trình sản xuất và công nghệ.
\nTín dụng xanh không chỉ là công cụ huy động vốn mà còn là cách nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp thông qua các yêu cầu về phân loại xanh, dữ liệu môi trường và đánh giá ESG. Tuy nhiên, nhiều nền tảng vẫn thiếu đồng bộ giữa các bên tham gia, khiến quá trình thẩm định và giải ngân gặp khó khăn. Có thể thấy rằng nút thắt hiện nay nằm ở việc nhận diện dự án xanh và thiết lập dữ liệu chuẩn hóa để các ngân hàng và nhà đầu tư có thể so sánh một cách hiệu quả.
\nĐể dòng vốn xanh thực sự đi vào nhiều lĩnh vực hơn ngoài năng lượng tái tạo và nông nghiệp xanh, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu xanh tập trung. Khi dữ liệu được số hóa và chuẩn hóa, chi phí thẩm định sẽ giảm và khả năng tiếp cận vốn cho các dự án đa dạng sẽ được cải thiện. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nguồn nhân lực có kiến thức ESG và quản trị rủi ro khí hậu cần được tăng cường để vận hành hệ thống này an toàn và hiệu quả.
\nCuộc đua xanh đã bắt đầu, nhưng để chuyển đổi xanh thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, Việt Nam cần hoàn thiện các nền móng sau: \n