Thành phố của những lần đầu tiên và vai trò đầu tàu

Thành phố của những lần đầu tiên

Tháng 4 mang ý nghĩa gợi nhớ và nhìn lại hành trình của TP.HCM từ những ngày gian khó sau năm 1975 tới vị thế đầu tàu kinh tế. Thành phố luôn theo đuổi sự đổi mới và thử nghiệm những mô hình phát triển mới để nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Phú Mỹ Hưng được nhắc đến như một biểu tượng đô thị hiện đại, với khu đô thị kiểu mẫu được Bộ Xây dựng công nhận. Dọc các tuyến đường nội khu, các dự án mới đang hình thành, như trung tâm nghệ thuật Phú Mỹ Hưng Art Center và một bệnh viện đa khoa và ung bướu công nghệ cao quy mô 1.000 giường đã bắt đầu khởi động.

Về giai đoạn hình thành cơ sở hạ tầng và kết nối, KCX Tân Thuận thuộc TP.HCM được xem là KCX đầu tiên của Việt Nam, mở ra hướng giải quyết việc làm, thu hút ngoại tệ và thúc đẩy tư duy hợp tác đầu tư nước ngoài. Khi KCX Tân Thuận đi trước, Khu đô thị Phú Mỹ Hưng năm 1993 được xem là bước đi tiếp theo nâng tầm không gian phát triển khu Nam và kích hoạt chuỗi liên kết đô thị.

Những “viên gạch đầu tiên” này đã hình thành nên bản sắc và phương hướng phát triển đô thị ở khu Nam Sài Gòn, đồng thời định hình cách TP.HCM tiếp cận và mở rộng dư địa cho các địa phương khác. KCX/KCN tiếp tục là động lực cho tăng trưởng kinh tế và là nền tảng cho các mô hình thúc đẩy nền kinh tế tư nhân và ngân hàng. Từ đó, vai trò của TP.HCM được nhìn nhận ở mức độ dẫn dắt và lan tỏa rộng ra toàn vùng.

Hệ sinh thái kinh tế và tài chính được hình thành

TP.HCM đi đầu trong việc hình thành hệ thống chính sách xã hội và tài khóa bền vững. Thành phố khởi xướng Chương trình Xóa đói giảm nghèo từ năm 1992 và đến nay đã xây dựng một hệ thống an sinh xã hội rộng khắp. Đến năm 2025, TP không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều của địa phương. Thành phố cũng là nơi khởi phát sáng kiến xây dựng nhà tình nghĩa từ năm 1982.

Trong lĩnh vực tài chính và ngân hàng, TP.HCM có khả năng thu hút nguồn vốn và hợp tác công tư. Ba ngân hàng thương mại đầu tiên của cả nước được thí điểm thành lập tại đây, gồm Saigonbank, Eximbank và HDBank, và thành phố tiếp tục duy trì vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia. Đây cũng là nơi hình thành sàn giao dịch chứng khoán đầu tiên của Việt Nam và các mô hình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước đầu tiên.

Những con số và định hướng phát triển đến năm 2030-2050

Cùng với câu chuyện phát triển, TP.HCM có những chỉ số kinh tế nổi bật cho thấy vai trò đầu tàu của mình. Theo số liệu đến năm 2025, TP đóng góp khoảng 23,5% GDP cả nước và chiếm khoảng 1/3 tổng thu ngân sách quốc gia. Trong quý 1/2026, GRDP của thành phố tăng 8,27% so với cùng kỳ; tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 141.781 tỷ đồng (tăng 10,7%), và hút FDI gần 2,9 tỷ USD (tăng 219%).

Hiện tại, TP.HCM có 66 KCX và KCN với tổng diện tích 27.000 ha. Theo quy hoạch đến năm 2050, thành phố sẽ phát triển thêm 39 KCX/KCN với tổng diện tích 23.000 ha, hướng tới mô hình công nghiệp công nghệ cao và thân thiện với môi trường. Những bước đi này nhằm nâng cao giá trị gia tăng và tăng cường năng lực cạnh tranh của đô thị và vùng.

Kết nối, dẫn dắt và lan tỏa

Tinh thần tiên phong của TP.HCM còn được thể hiện ở vai trò kết nối và dẫn dắt các khu vực khác phát triển. Theo PGS-TS Trần Hoàng Ngân, chủ tịch Hội đồng Tư vấn đột phá Phát triển Trường Đại học Sài Gòn, nền kinh tế tư nhân, hộ sản xuất, công ty TNHH và cổ phần… hình thành sớm và phát triển nhanh tại thành phố. Sự phát triển của TP.HCM được xem là động lực động viên cho các địa phương khác, vừa mở rộng vừa gắn kết chuỗi cung ứng và logistics với thị trường lớn hơn.

Đầu tàu kinh tế không chỉ là danh xưng mà còn là trách nhiệm đi trước trong đổi mới và chia sẻ mô hình phát triển. Việc rà soát và điều chỉnh các cơ chế đặc thù cho TP.HCM dựa trên nhu cầu hiện đại của đô thị sẽ giúp thành phố duy trì đà tăng trưởng và trở thành trung tâm công nghệ, tài chính và khởi nghiệp của khu vực Đông Nam Á. Thành phố đang hướng tới một tương lai phát triển nhanh và bền vững, đồng thời tiếp tục đóng góp mạnh mẽ vào nền kinh tế quốc gia và đời sống người dân.