Cập nhật chính sách kinh tế nổi bật sẽ áp dụng trong tháng 5/2026

Chính sách kinh tế nổi bật áp dụng trong tháng 5/2026

Trong tháng 5/2026, nhiều văn bản pháp lý và quy định mới sẽ có hiệu lực, ảnh hưởng đến hoạt động của các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và thị trường tài chính.

Tăng quyền can thiệp, linh hoạt chi trả bảo hiểm tiền gửi

Luật 111/2025/QH15 về Luật Bảo hiểm tiền gửi có hiệu lực từ 1/5/2026, thiết lập khuôn khổ pháp lý nhằm bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và củng cố sự ổn định của hệ thống tài chính.

Tại Luật này, tổ chức bảo hiểm tiền gửi được định danh là một tổ chức tài chính nhà nước, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận và thực hiện chính sách bảo hiểm tiền gửi nhằm duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

Một điểm nổi bật là cho phép tổ chức bảo hiểm tiền gửi tham gia vào quá trình can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt và xử lý tổ chức tín dụng thông qua các biện pháp như cho vay đặc biệt, mua trái phiếu dài hạn và cử nhân sự tham gia quản trị.

Ngoài ra, Thống đốc NHNN được trao quyền quy định hạn mức phí bảo hiểm tiền gửi và cách thức chi trả theo từng thời kỳ nhằm đảm bảo an toàn hệ thống và quyền lợi người gửi tiền.

Tổ chức bảo hiểm tiền gửi sẽ điều chỉnh mức chi trả tiền bảo hiểm sao cho phù hợp với tình hình hoạt động và nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, đặc biệt trong các trường hợp đặc biệt nhằm duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

Tăng mức phạt đối với vi phạm tập trung kinh tế

Vào ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 102/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh, có hiệu lực từ 20/5/2026.

Nghị định này điều chỉnh mức phạt đối với hành vi không thông báo tập trung kinh tế và bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm tăng cường quản lý thị trường. Các mức phạt cụ thể được quy định dựa trên tổng tài sản/doanh thu và có biên độ xử phạt từ 500 triệu đồng đến 2 tỷ đồng cho từng trường hợp, kèm theo mức phạt tối đa không vượt quá 5% tổng doanh thu cho doanh nghiệp vi phạm.

Nghị định cũng cho phép áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như bắt chia tách doanh nghiệp hoặc bán vốn và quản lý giá giao dịch trong các vụ sáp nhập vi phạm để đảm bảo cạnh tranh công bằng.

Tăng mức xử phạt vi phạm trong lĩnh vực tư pháp và phá sản doanh nghiệp

Nghị định 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 18/5/2026 quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực phục hồi, phá sản doanh nghiệp và các lĩnh vực liên quan đến tư pháp, thi hành án và gia đình.

Một phần nội dung quy định mức phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã sau khi Tòa án thụ lý yêu cầu và mở thủ tục phá sản nhưng thực hiện các hành vi vi phạm như tẩu tán tài sản hay thanh toán nợ trái quy định.

Quy định còn mở rộng các hình thức xử phạt đối với hành vi cất giấu, tẩu tán tài sản hoặc móc nối với doanh nghiệp yếu kém nhằm bảo đảm trật tự pháp lý và quản trị nợ xấu tốt hơn.

Điều chỉnh phí bảo lãnh và cơ chế quản lý nợ vay bắt buộc

Ngày 15/5/2026 có hiệu lực Quyết định 12/2026/QĐ-TTg sửa đổi Quy chế bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn tại ngân hàng thương mại, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Các nội dung sửa đổi bao gồm: phí thẩm định hồ sơ đề nghị bảo lãnh (= 500.000 đồng cho một hồ sơ) và phí bảo lãnh vay vốn (= 0,5%/năm trên số tiền được bảo lãnh). Phí bảo lãnh được hạch toán vào thu nhập của Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

Quy định cũng cho phép xóa phí bảo lãnh đối với doanh nghiệp đã phá sản hoặc giải thể và sau khi thanh lý tài sản, nhằm tăng cường thanh khoản và quản trị rủi ro cho ngân hàng nhà nước và hệ thống tài chính.

Hơn nữa, hợp đồng nợ vay bắt buộc bảo lãnh sẽ được xem xét và thực hiện theo quy định, với các biện pháp bảo đảm và điều chỉnh lãi suất phù hợp với tình hình tài chính của bên nhận nợ.

Những điều chỉnh này được kỳ vọng góp phần tăng cường tín dụng hợp lý cho doanh nghiệp và ổn định nguồn vốn cho ngân hàng trong ngắn hạn và trung hạn.