Diễn biến lãi suất liên ngân hàng và thanh khoản

12% là lãi suất vay mượn qua đêm trên thị trường liên ngân hàng vào ngày 30/3, tăng từ 4,5% của tuần trước lên 12% chỉ trong một tuần. Cú nhảy này cho thấy thanh khoản hệ thống đang ở trạng thái căng thẳng cục bộ và ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí vốn ngắn hạn. Các kỳ hạn ngắn khác cũng leo thang: kỳ hạn 1 tuần lên 11,6%, kỳ hạn 2 tuần ở 7,45%, và kỳ hạn 1 tháng ở 7,75%. Sự biến động này phản ánh áp lực thanh khoản gia tăng lên mặt bằng lãi suất vay và huy động trong nền kinh tế.

Để hạ nhiệt dòng vốn, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã thực hiện nghiệp vụ bơm tiền qua kênh thị trường mở (OMO). Trong ngày 30/3, NHNN chào thầu tổng cộng 90.000 tỷ đồng trên kênh cầm cố và toàn bộ khối lượng này đã được các ngân hàng hấp thụ. Cùng ngày, có hơn 58.900 tỷ đồng trên kênh này đáo hạn và NHNN không phát hành thêm tín phiếu hút vốn, tạo ra sự cân đối nhưng vẫn duy trì áp lực lên chi phí vốn ngắn hạn. Tính chung, NHNN bơm ròng 31.000 tỷ đồng ra thị trường, nâng tổng lưu hành trên kênh cầm cố lên 275.700 tỷ đồng.

Những tác động và phản ứng của thị trường

Phản ánh diễn biến trên thị trường liên ngân hàng,VCBS nhận định vùng đệm thanh khoản của hệ thống, đặc biệt nhóm ngân hàng cổ phần vừa và nhỏ, đã thu hẹp đáng kể từ nửa cuối năm 2025. Điều này khiến các ngân hàng trở nên "nhạy cảm" hơn với cú sốc ngắn hạn và phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn liên ngân hàng với chi phí cao. Bối cảnh này có thể ảnh hưởng đến chi phí vốn của các ngân hàng thương mại và tâm lý của nhà đầu tư đối với cổ phiếu ngân hàng.

Không chỉ nóng ở thị trường liên ngân hàng, lãi suất tiền gửi tại các ngân hàng thương mại cũng tăng lên do yếu tố thanh khoản. Mặc dù NHNN vẫn duy trì trần 4,75% cho kỳ hạn dưới 6 tháng, nhiều ngân hàng đã triển khai các sản phẩm sáng tạo như chứng chỉ tiền gửi hoặc chương trình ưu đãi qua mã giới thiệu để vượt trần. Đây là tín hiệu cho thấy ngân hàng tìm cách thu hút vốn từ dân cư và doanh nghiệp để ổn định thanh khoản.

Dự báo và tác động tới các bên liên quan

Trên thị trường dân cư, mức lãi suất cho vay và tiền gửi ở nhiều ngân hàng đang ở mức 8-9%/năm. Cụ thể, SeABank ưu đãi lên tới 9%/năm cho khoản tiền gửi 800 triệu đồng ở kỳ hạn 12 tháng; Vikki Bank đưa mức 9-9,2%/năm cho kỳ hạn 6-12 tháng với mức gửi từ 200 triệu đồng; TPBank ở mức 8,5-8,6%/năm cho 6–12 tháng; NCB và Nam A Bank duy trì quanh 8,7-8,8%/năm kèm các chương trình lì xì tiền mặt. Những mức lãi suất này thể hiện nỗ lực huy động vốn từ phía ngân hàng để đảm bảo thanh khoản và hỗ trợ cho hoạt động cho vay.

Các chuyên gia như KBSV và VCBS cho rằng tình trạng này là hiện tượng ngắn hạn. NHNN đã có động thái yêu cầu các ngân hàng tuân thủ trần lãi suất và tăng cường kiểm tra nội bộ để ổn định thị trường. Dự báo cho các quý tới cho thấy lãi suất liên ngân hàng có thể dần ổn định sau quý I khi các yếu tố mùa vụ qua đi và dòng tiền từ hộ kinh doanh quay trở lại hệ thống. Mặc dù việc quay về mức lãi suất thấp kỷ lục là khó có thể đạt được, mặt bằng lãi suất được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt từ quý II/2026, mang đến nền tảng ổn định hơn cho thị trường trong ngắn hạn và trung hạn.