Chứng khoán Việt Nam liên tục chịu áp lực bán ròng từ khối ngoại trong nhiều năm, nhưng thị trường vẫn đứng vững, VN-Index duy trì ở vùng cao cho thấy sức chống đỡ kiên cường của dòng tiền trong nước. Trong 9 tháng đầu năm 2026, khối ngoại bán ròng gần 96.000 tỷ đồng trên HoSE, bán ròng ở tất cả các tháng. Dù vậy, VN-Index chỉ giảm nhẹ, thậm chí có thời điểm vượt mốc 1.900 điểm lần đầu tiên trong lịch sử.
Nhìn rộng hơn, giai đoạn thị trường đi lên từ cuối 2023 đến nay luôn đi kèm với sức ép từ khối ngoại. Lần gần nhất khối ngoại mua ròng rõ rệt là cuối 2022 đến đầu 2023, khi thị trường rơi xuống vùng đáy lịch sử do khủng hoảng trái phiếu và vụ Vạn Thịnh Phát. Trong gần 3 năm qua, khối ngoại đã bán ròng lũy kế hơn 300.000 tỷ đồng trên HoSE, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư ngoại giảm từ 15% xuống còn hơn 11%.
Kết quả này chủ yếu đến từ đà tăng của bộ đôi Vingroup (VIC) và Vinhomes (VHM). Hai cổ phiếu này đã tăng nhiều lần, vươn lên thành 2 mã có vốn hóa lớn nhất sàn, chiếm gần 30% tổng vốn hóa HoSE. Ngược lại, tỷ trọng sở hữu ngoại tại nhóm này giảm xuống mức kỷ lục sau giai đoạn bán ròng triền miên. Riêng từ đầu năm 2026, VHM là cổ phiếu bị khối ngoại bán ròng mạnh nhất với gần 1 tỷ USD, còn VIC bị bán ròng khoảng 10.000 tỷ đồng.
Không phải lúc nào dòng tiền mới từ nhà đầu tư trong nước cũng sẵn sàng gia nhập. Do đó, margin trở thành công cụ linh hoạt nhất để hấp thụ áp lực từ khối ngoại. Dư nợ margin từ đầu năm 2021 đến nay tăng gần tương đương với giá trị bán ròng lũy kế của khối ngoại trong 5 năm, phản ánh việc margin khuếch đại sức mua của nhà đầu tư nội.
Tuy nhiên, khó xác định chính xác bao nhiêu dư nợ margin dùng để cân lại lực bán ngoại. Muốn vay margin, nhà đầu tư phải có vốn tự có, nên sức mua thực tế còn lớn hơn con số dư nợ. Ngoài ra, margin được quay vòng nhiều lần, mỗi khoản vay có thể phục vụ nhiều giao dịch. Nhìn chung, margin chỉ là một phần trong tổng sức mua.
Không phải toàn bộ margin đều vào giao dịch; một phần dành cho tổ chức, lãnh đạo doanh nghiệp, cổ đông lớn với mục đích khác. Mặt khác, khối ngoại bán ròng không đồng nghĩa với việc rút khỏi thị trường. Một phần chờ cơ hội tái cơ cấu, một phần quay lại qua các thương vụ chào bán. Dù vậy, sức ép trên sàn vẫn rất rõ, làm nổi bật khả năng chống chịu của dòng tiền nội.