Góp gần 80% kim ngạch xuất khẩu, doanh nghiệp FDI vẫn kém hiện diện trên sàn chứng khoán
NeoAI tóm tắt
Bài viết chỉ ra nghịch lý: khu vực FDI đóng góp gần 80% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam nhưng chỉ chiếm 0,15% vốn hóa thị trường chứng khoán với chỉ khoảng 10 doanh nghiệp niêm yết, không có doanh nghiệp FDI mới lên sàn từ 2017. Các chuyên gia và chính sách mới (Quyết định 1413, Nghị quyết 10) khuyến khích FDI huy động vốn trong nước, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức. Tin tức mang tính phân tích cấu trúc thị trường, không tác động trực tiếp đến cổ phiếu cụ thể.
Khoảng cách lớn giữa vai trò kinh tế và thị trường vốn
Trong 8 tháng năm 2026, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đóng góp gần 80% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, đạt khoảng 299,53 tỷ USD. Tuy nhiên, trên thị trường chứng khoán, sự hiện diện của khối này chỉ chiếm khoảng 0,15% tổng vốn hóa, với chỉ 10 doanh nghiệp niêm yết, và không có doanh nghiệp FDI mới nào lên sàn kể từ năm 2017.
Ông Nguyễn Đức Thông, Tổng Giám đốc SSI, chỉ ra nghịch lý: doanh nghiệp FDI đã trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế, nhưng lại gần như vắng bóng trên thị trường vốn. Số liệu từ ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cũng xác nhận chỉ có 7 doanh nghiệp FDI đang niêm yết, với tổng vốn điều lệ khoảng 12.629 tỷ đồng.
Nhu cầu kết nối giữa FDI và thị trường chứng khoán
Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2030 lên tới 38,5 triệu tỷ đồng, việc thu hút doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán trở thành một hướng đi quan trọng. Các chính sách mới như Quyết định 1413/QĐ-TTg và Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị đã tạo khung pháp lý bình đẳng, khuyến khích doanh nghiệp FDI huy động vốn trong nước.
Ông Nguyễn Đức Thông nhấn mạnh niêm yết không chỉ là kênh huy động vốn mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao quản trị, minh bạch và tiếp cận nguồn vốn dài hạn. Ngược lại, thị trường sẽ có thêm lựa chọn đầu tư và tăng thanh khoản, góp phần kết nối với dòng vốn toàn cầu.
Thách thức và triển vọng
Mặc dù khung pháp lý đã thông thoáng, vẫn còn nhiều thách thức như thiếu tiền lệ thành công, chi phí niêm yết và yêu cầu về quy mô, thanh khoản. Bà Ngô Thị Vân Linh từ Allen & Overy cho rằng cần có những doanh nghiệp tiên phong thực hiện IPO quy mô lớn để tạo niềm tin.
Ông Simon Williams từ BlackRock nhấn mạnh doanh nghiệp không chỉ cần đủ điều kiện mà phải thực sự hấp dẫn nhà đầu tư về quy mô và tính minh bạch. Khi thị trường Việt Nam được nâng hạng và hạ tầng cải thiện, lợi ích từ niêm yết sẽ ngày càng rõ ràng hơn với các tập đoàn FDI.
Sau gần một thập kỷ không có doanh nghiệp FDI mới niêm yết, câu hỏi đặt ra là doanh nghiệp nào sẽ tiên phong tạo ra tiền lệ mới, thu hẹp khoảng cách giữa khu vực đóng góp lớn cho xuất khẩu và thị trường vốn Việt Nam.