Trước thềm báo cáo phân loại 24.6, MSCI ghi nhận nỗ lực cải cách thị trường chứng khoán Việt Nam

MSC I và nỗ lực cải cách thị trường chứng khoán Việt Nam trước thềm phân loại

Theo báo cáo đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu công bố ngày 18/6, MSCI cho biết các nhà đầu tư tổ chức quốc tế tại Việt Nam vẫn đối mặt với các nút thắt hệ thống, dù cơ quan quản lý đã nỗ lực thực thi nhiều cải cách trước kỳ phân loại thị trường định kỳ diễn ra vào ngày 24/6 tới.

Việt Nam đặt mục tiêu đáp ứng chuẩn thị trường mới nổi của MSCI trước năm 2030. Tuy nhiên, các phân tích từ các định chế tài chính lớn cho rằng thời điểm Việt Nam được đưa vào danh sách xem xét nâng hạng có thể dịch chuyển về giai đoạn 2028–2029, tùy thuộc tiến độ nghiệm thu hạ tầng thực tế.

Tháng 4 năm nay, FTSE chính thức nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp. Ước tính có tới 4 đợt giải ngân đổ vào thị trường, với quy mô lên tới 1,5 tỉ USD. Trong khu vực cận biên, Việt Nam được MSCI nhắc đến như một điểm sáng nhờ cải cách cấu trúc và vận hành mô hình môi giới toàn cầu cho phép khối ngoại tiếp cận cổ phiếu thông qua các định chế quốc tế thay vì bắt buộc mở tài khoản trực tiếp tại các công ty chứng khoán nội địa.

Những điểm nổi bật và thách thức được MSCI nêu

• Tường lửa sở hữu nước ngoài: tỷ trọng cổ phiếu bị giới hạn vẫn vượt ngưỡng 10% toàn thị trường và hiện tượng kịch trần sở hữu nước ngoài ở các mã vốn hóa lớn vẫn diễn ra phổ biến.
• Thị trường ngoại hối: thiếu một thị trường giao dịch đồng Việt Nam hải ngoại và quy định bắt buộc mọi giao dịch ngoại tệ phải gắn với giao dịch chứng khoán khiến nhà đầu tư nước ngoài khó tách rời quyết định phân bổ tài sản khỏi phòng ngừa rủi ro tỉ giá.
• Cơ chế thanh toán và thấu chi: hiện chưa đạt chuẩn quốc tế khi hệ thống vẫn yêu cầu chuẩn bị tiền hoặc chứng khoán trước giờ khớp lệnh và chưa có cơ chế thấu chi cho ngoại tệ. MSCI cho rằng cần vận hành đầy đủ mô hình Đối tác bù trừ trung tâm từ đầu năm 2027 để nâng cấp đánh giá cho tiêu chí này.
• Việc xử lý các giao dịch ngoài sàn và chuyển giao hiện vật kéo dài cũng được chỉ ra như một yếu tố ảnh hưởng tới tính thanh khoản và sự linh hoạt của dòng vốn.

Điểm nghẽn thứ hai được MSCI nhấn mạnh là thị trường ngoại hối với thiếu vắng thị trường giao dịch đồng Việt Nam hải ngoại và việc quy định buộc mọi giao dịch ngoại tệ phải gắn với giao dịch chứng khoán làm giảm khả năng tách biệt quyết định đầu tư với công cụ quản trị rủi ro tỉ giá.

Kết luận và triển vọng phân loại

Quyết định phân loại thị trường sắp tới của MSCI được coi là bài kiểm tra thực tế cho cả cơ quan quản lý lẫn giới đầu tư. Việc FTSE nâng hạng có thể kích hoạt dòng vốn thụ động ngắn hạn, nhưng để thu hút dòng vốn chủ động quy mô lớn theo hệ thống MSCI, Việt Nam sẽ cần các cải cách cấu trúc sâu rộng và mang tính chất thực chất hơn.