Mở đường cho doanh nghiệp công nghệ lên sàn

Mở đường cho doanh nghiệp công nghệ lên sàn

Dòng tin cho thấy FPT và CMC là những dấu ấn hiếm hoi của doanh nghiệp công nghệ trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu và nền kinh tế số tăng tốc, việc mở rộng cánh cửa thị trường vốn cho công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng mới. Bài viết phân tích thách thức và cơ hội để các doanh nghiệp công nghệ nội địa tiếp cận nguồn vốn công khai.

Trên sàn chứng khoán, vốn hóa của Viettel Global đã vượt ngưỡng 10 tỷ USD. Sau khi niêm yết năm 2006, FPT từ một công ty phần mềm nội địa đã phát triển thành tập đoàn công nghệ toàn cầu, hoạt động trong chuyển đổi số, AI và điện toán đám mây. Việc lên sàn giúp FPT huy động vốn, nâng cao quản trị và minh bạch hoạt động, từ đó tạo niềm tin với nhà đầu tư.

Hoạt động công nghệ nội địa còn thiếu vắng các đại diện dẫn dắt tương xứng với quy mô nền kinh tế số. Nhóm công nghệ thông tin trên sàn chủ yếu tập trung ở FPT, CMC, Viettel Global và Elcom, trong khi nhiều vốn hóa vẫn tập trung ở các ngành như ngân hàng, bất động sản và sản xuất. Sự bất cân xứng này tạo ra khoảng cách giữa sự tăng trưởng thực tế và cấu trúc hàng hóa trên thị trường chứng khoán.

Tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026, các quan chức và luật sư quốc tế cho rằng khuôn khổ niêm yết cần được cải thiện để phù hợp với chuẩn quốc tế. Theo Chris Milliken của Baker McKenzie (Mỹ), nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam gặp khó khăn với các tiêu chí niêm yết như lợi nhuận trước thuế hai năm liên tiếp và ROE, đồng thời vẫn có rào cản về giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL). Ông cho rằng cần cải cách đồng bộ từ IPO đến quản trị để thu hút vốn và giảm rào cản tiếp cận thị trường vốn trong nước và quốc tế. Ông dự báo nếu không cải thiện môi trường niêm yết, nhiều startup có thể tìm cơ hội ở nước ngoài.

UBCKNN và các cơ quan quản lý Việt Nam đang rà soát và dự kiến đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và tăng tính linh hoạt cho doanh nghiệp công nghệ. Phó Chủ tịch UBCKNN, ông Bùi Hoàng Hải, nhấn mạnh mục tiêu nâng cao tính minh bạch và kết nối với nguồn vốn đầu tư dài hạn cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Song song đó, các mô hình giao dịch mới và hệ thống dữ liệu tập trung được xem là nền tảng để thị trường vận hành hiệu quả và thu hút vốn nước ngoài.

• Thách thức niêm yết: các điều kiện lợi nhuận hai năm liên tiếp, không lỗ lũy kế và ROE theo quy định có thể đặt ra thách thức với các doanh nghiệp công nghệ có chi phí đầu tư lớn cho R&D và mở rộng thị trường.
• Đề xuất mô hình mới: xem xét sàn giao dịch riêng cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo hoặc điều chỉnh điều kiện niêm yết trên thị trường hiện hữu để tăng tính linh hoạt và thanh khoản.
• IPO đồng thời và vai trò ngân hàng đầu tư: nâng cao hiệu quả huy động vốn và thẩm định tính minh bạch thông qua vai trò của các tổ chức trung gian tài chính.
• Cải thiện hạ tầng và quản trị: xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung và chuẩn mực quản trị nhằm thu hút vốn đầu tư dài hạn cho doanh nghiệp công nghệ.
• Ý nghĩa với kinh tế số: các biện pháp cải cách nhằm giữ chân các doanh nghiệp công nghệ tiềm năng trong nước, đồng thời thu hút vốn quốc tế và nâng cao sức cạnh tranh của thị trường chứng khoán Việt Nam.