Trong bối cảnh giá dầu giảm mạnh và kỳ vọng hòa bình tại Trung Đông, bài viết này phân tích các thách thức nền tảng đang tác động lên thị trường chứng khoán Việt Nam trong 6 tháng cuối năm 2026. Bức tranh kinh tế được trình bày như một chuỗi yếu tố đan xen ảnh hưởng lên dòng tiền và định giá cổ phiếu.
Ở phần mở đầu, bức tranh vĩ mô cho thấy 4 vấn đề cấu trúc cùng lúc đang tác động đến thanh khoản hệ thống: thanh khoản ngân hàng, lạm phát nhập khẩu, nghẽn giải ngân đầu tư công và nhập siêu đang tạo áp lực lên chi phí vốn và định giá cổ phiếu. Trong quý 3/2025 trở đi, thị trường liên ngân hàng có dấu hiệu căng thẳng, khi huy động vốn bị kéo giãn do sự ràng buộc từ thị trường bất động sản và các dự án hạ tầng dang dở.
Ngân hàng thương mại đã phải cạnh tranh huy động vốn trên nhiều kênh khi lãi suất tăng, chi phí vốn toàn hệ thống leo thang và nguồn tiền quay vòng thấp. Dòng tiền ngoại tệ rút ròng từ thị trường khiến thị trường trở nên nhạy cảm với biến động lãi suất và tỷ giá. Redứi cản này tác động mạnh tới mức vốn đầu tư và thanh khoản của nhiều lĩnh vực, đặc biệt là bất động sản và tài sản tài chính liên quan.
Năm 2024-2025, giá vàng trong nước tăng mạnh do áp lực lạm phát nhập khẩu từ giá dầu và nhu cầu phòng thủ tài sản. Mô hình vòng luẩn quẩn diễn ra: giá dầu lên -> lạm phát tăng -> NHNN duy trì lãi suất cao -> chi phí vốn tăng -> cổ phiếu giảm và người dân chuyển sang vàng như một kênh tiết kiệm kiêm đầu tư. Dòng tiền có xu hướng chảy mạnh vào vàng thay vì gửi ngân hàng, làm yếu khả năng huy động vốn của hệ thống tín dụng.
Đây được xem là nút thắt quan trọng nhất cho kích cầu nội địa. Theo tổng hợp đến hết tháng 5/2026, vốn giải ngân cho đầu tư công mới đạt 219.358,8 tỷ đồng, tương đương 21,6% của kế hoạch năm, trong khi còn 7 tháng nữa để hoàn thành mục tiêu với khoảng 795.000 tỷ đồng cần chi giải ngân. Sự chậm giải ngân một phần tới từ khó khăn về giải phóng mặt bằng và quy trình nghiệm thu, khiến dòng tiền chưa thể chảy đều vào nền kinh tế thực tế.
Nhập siêu ở mức cao tạo áp lực rút VND khỏi vòng quay nội địa, làm cho cung tiền M2 gần như không tăng trong ngắn hạn. Với thâm hụt thương mại ước tính 14 tỷ USD trong năm 5 tháng đầu năm, tác động này kết hợp với 3 yếu tố trên khiến thanh khoản hệ thống chịu áp lực.
Đến cuối phần 1, tóm lại, các yếu tố này không tồn tại độc lập mà cùng tác động lẫn nhau, tạo áp lực thanh khoản kéo dài từ quý 3/2025 tới nay. Phần 2 sẽ tập trung phân tích các giải pháp đang được triển khai và kịch bản cho H2/2026, nhằm cung cấp góc nhìn cho nhà đầu tư chứng khoán.
Phần 2 sẽ phân tích góc nhìn cho nhà đầu tư chứng khoán.
— Lê Vũ, Yuanta Việt Nam