Phát triển thị trường chứng khoán cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo
NeoAI tóm tắt
Bài viết của các chuyên gia Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thảo luận về việc thiết kế thị trường chứng khoán chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (DNKN ĐMST), nhằm giải quyết khó khăn tiếp cận vốn và tạo cơ chế thoái vốn cho nhà đầu tư giai đoạn sớm. Bài viết tham khảo kinh nghiệm quốc tế (AIM, Nasdaq First North, Catalist, STAR Market) và đề xuất lộ trình hai giai đoạn cho Việt Nam. Đây là bài viết mang tính định hướng chính sách, không có tác động trực tiếp đến giá cổ phiếu cụ thể nhưng có ý nghĩa dài hạn đối với cấu trúc thị trường.
Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo
Các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (DNKN ĐMST) đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế dựa trên tri thức, nhưng thường gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn truyền thống. Theo các chuyên gia từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, hạn chế chính nằm ở thiếu thanh khoản và cơ chế thoái vốn có tổ chức cho các nhà đầu tư giai đoạn sớm.
Thị trường chứng khoán chính thức hiện có yêu cầu khắt khe về quy mô, lịch sử hoạt động và lợi nhuận, không phù hợp với nhiều doanh nghiệp công nghệ đang ưu tiên tăng trưởng. Do đó, việc thiết kế một thị trường giao dịch chuyên biệt làm tầng trung gian giữa vốn mạo hiểm và sàn chính thức trở nên cần thiết.
Bài học từ quốc tế
Kinh nghiệm từ AIM (Anh), Nasdaq First North (Bắc Âu) và Catalist (Singapore) cho thấy vai trò quan trọng của tổ chức bảo trợ trong việc sàng lọc và giám sát doanh nghiệp. Trong khi đó, STAR Market của Thượng Hải áp dụng tiêu chí linh hoạt hơn cho phép doanh nghiệp chưa có lãi gia nhập nếu đáp ứng các chỉ số về nghiên cứu và phát triển.
- Điều kiện gia nhập cần linh hoạt nhưng vẫn có tiêu chuẩn sàng lọc rõ ràng.
- Phân tầng nhà đầu tư hạn chế rủi ro cho nhà đầu tư cá nhân thông qua yêu cầu chứng minh năng lực tài chính.
- Cơ chế chuyển tiếp minh bạch để doanh nghiệp chuyển lên thị trường chính khi đạt quy mô và quản trị tốt.
Định hướng cho Việt Nam
Bài viết đề xuất lộ trình hai giai đoạn: giai đoạn đầu tập trung hoàn thiện khung pháp lý và triển khai giao dịch thỏa thuận cho nhà đầu tư chuyên nghiệp; giai đoạn sau mở rộng đối tượng tham gia dựa trên kết quả vận hành. Các giải pháp hỗ trợ bao gồm công bố thông tin đặc thù cho DNKN ĐMST, tăng cường bảo vệ nhà đầu tư và hiện đại hóa hạ tầng giám sát giao dịch.
Theo các tác giả, nếu thiết kế phù hợp, thị trường chuyên biệt sẽ tạo thêm kênh thoái vốn cho vốn mạo hiểm, khuyến khích tái đầu tư và thúc đẩy chuẩn hóa quản trị, góp phần vào mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.