Ngân hàng giảm lãi suất: Chia áp lực để 'gồng' giá cổ phiếu, lợi nhuận

Áp lực giảm lãi suất và phản ứng của cổ phiếu ngân hàng

Theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng phải giảm ngay lãi suất huy động tối thiểu 0,5%/năm và lãi suất cho vay từ 1,5-2%/năm nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Động thái này ngay lập tức tạo áp lực lên giá cổ phiếu ngân hàng trong phiên giao dịch ngày 19/10.

Cụ thể, cổ phiếu ACB giảm 350 đồng xuống 20.250 đồng, BID giảm 300 đồng còn 33.650 đồng, MBB giảm 150 đồng xuống 19.700 đồng. Vietcombank mất 700 đồng còn 56.200 đồng, VietinBank giảm 600 đồng xuống 30.000 đồng, VPBank giảm 500 đồng còn 24.000 đồng. Khối ngoại cũng bán ròng hàng triệu cổ phiếu tại nhiều ngân hàng như ACB, BID, CTG, HDB, SHB, VCB, tạo thêm sức ép lên thị trường.

Trong khi đó, một số cổ phiếu thuộc nhóm tiêu dùng, bán lẻ và chứng khoán như MSN, MWG, SSI, TCX tăng giá. Sự phân hóa này cho thấy dòng tiền có sự dịch chuyển, nhưng chưa thể khẳng định nguyên nhân trực tiếp từ việc giảm lãi suất.

Ảnh hưởng đến lợi nhuận và chiến lược của ngân hàng

Về lý thuyết, giảm lãi suất huy động giúp hạ chi phí đầu vào, nhưng giảm lãi suất cho vay lại ảnh hưởng đến thu nhập lãi. Hiện tại, chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng (11,44%) và huy động (11,22%) đang tạo áp lực thanh khoản cho các ngân hàng. Lãi suất huy động đã tăng mạnh trong năm 2026, với nhóm ngân hàng thương mại nhà nước khoảng 8,3%/năm, nhóm cổ phần hàng đầu 8,8-9,4%/năm.

Theo SSI Research, NIM toàn ngành có thể giảm nhẹ 2 điểm cơ bản xuống 3,11% trong năm 2027. Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần sẽ chịu áp lực lớn hơn khi NIM giảm tới 8 điểm cơ bản, trong khi nhóm ngân hàng nhà nước dự kiến tăng nhẹ. Chứng khoán Thiên Việt (TVS) cũng nhận định chi phí vốn tăng và rủi ro nợ xấu có thể khiến lợi nhuận ngành giảm tốc từ năm 2027.

Một thách thức khác là việc thực hiện giảm lãi suất huy động trên thực tế. Các ngân hàng có thể dùng các chương trình khuyến mãi, quà tặng hoặc thỏa thuận riêng để giữ chân khách hàng gửi tiền, khiến mức giảm thực tế không đồng đều. Chủ tịch Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng cho biết khó khăn lớn nhất là giảm lãi suất huy động và khẳng định ngân hàng sẵn sàng giảm lợi nhuận để hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng cần thực chất và không kèm điều kiện thủ tục.

Triển vọng phân hóa và bài toán chất lượng tài sản

Môi trường vĩ mô cũng tạo thêm thách thức khi CPI tháng 9 tăng 5,08% so với cùng kỳ, lạm phát có nguy cơ tăng cao. Nếu lãi suất trong nước giảm trong khi lãi suất quốc tế neo cao, áp lực tỷ giá có thể quay trở lại. Việc giảm lãi suất không đồng nghĩa với hạ chuẩn cho vay; các ngân hàng vẫn phải kiểm soát rủi ro và thẩm định chặt chẽ.

Trong dài hạn, nếu giảm lãi suất giúp doanh nghiệp phục hồi, chất lượng tài sản của ngân hàng có thể cải thiện. Tuy nhiên, sức ép lên NIM và chi phí vốn sẽ xuất hiện sớm hơn. Các ngân hàng có lợi thế về tiền gửi không kỳ hạn (CASA) và quản trị rủi ro tốt sẽ chống chịu tốt hơn, trong khi những ngân hàng phụ thuộc vào huy động lãi suất cao sẽ chịu sức ép lớn hơn lên biên lợi nhuận.

Nhìn chung, cổ phiếu ngân hàng sẽ phân hóa mạnh trong thời gian tới, phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí vốn, duy trì nguồn vốn ổn định và chất lượng tín dụng của từng nhà băng.