Gần 10 năm, vì sao không có thêm doanh nghiệp FDI lên sàn?

Khoảng cách lớn giữa dòng vốn FDI và số doanh nghiệp lên sàn

Gần một thập kỷ kể từ khi doanh nghiệp FDI gần nhất thực hiện IPO, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa đón thêm thành viên mới từ khối này. Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết từ khi thị trường hoạt động đến nay mới có 11 doanh nghiệp FDI từng niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, hiện chỉ còn 10 doanh nghiệp trên sàn.

Trong khi đó, tổng số doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch trên toàn thị trường đã lên tới gần 1.600. Tính đến cuối năm 2025, vốn điều lệ của nhóm doanh nghiệp FDI chỉ chiếm 0,15% vốn điều lệ và 0,48% tổng tài sản toàn thị trường, một con số rất khiêm tốn so với quy mô dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam.

Ba rào cản chính khiến doanh nghiệp FDI chưa mặn mà với sàn chứng khoán

Theo ông Hoàng Văn Thu, có ba lý do chính cản trở doanh nghiệp FDI niêm yết. Thứ nhất, các cam kết và nghĩa vụ phát sinh từ quá trình đầu tư, bao gồm các ưu đãi đã nhận trước đó, cần được rà soát và hoàn tất trước khi chuyển thành công ty đại chúng.

Thứ hai, yêu cầu về quản trị và minh bạch cao hơn, đặc biệt là công bố thông tin và minh bạch quan hệ với công ty mẹ nước ngoài. Thứ ba, doanh nghiệp phải rà soát đồng thời dự án đầu tư, ngành nghề kinh doanh, cơ cấu sở hữu và các nghĩa vụ liên quan trước khi thực hiện IPO.

Cơ hội từ dòng vốn ngoại và sự thay đổi của thị trường

Ông Thomas Nguyen, Giám đốc Thị trường Nước ngoài tại Chứng khoán SSI, nhận định thị trường đang bước vào giai đoạn thay đổi khi dòng vốn tổ chức quốc tế tăng mạnh. Tỷ trọng giao dịch của khối ngoại đã tăng từ 7,4% năm 2021 lên 13,2% trong 7 tháng đầu năm 2026.

SSI Research ước tính lượng vốn từ các quỹ Vanguard phân bổ vào cổ phiếu Việt Nam khoảng 2,21 tỷ USD, và tổng dòng vốn từ nhà đầu tư thụ động và chủ động có thể lên tới 10 tỷ USD trong 12 tháng tới. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp FDI khi tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

Câu chuyện chiến lược của từng doanh nghiệp là yếu tố quyết định

Ông Trần Phú Sơn, Tổng Giám đốc Ernst & Young Việt Nam, cho rằng không thể nhìn vào số lượng doanh nghiệp hoạt động để kỳ vọng số doanh nghiệp niêm yết tương ứng. Quyết định IPO phụ thuộc vào chiến lược phát triển, mục tiêu của cổ đông và thị trường mà doanh nghiệp muốn tiếp cận.

Với doanh nghiệp FDI, việc chọn Việt Nam làm nơi niêm yết cần được đặt trong bài toán chi phí và lợi ích. Mặc dù còn nhiều rào cản, nhưng xu hướng nâng hạng thị trường và thu hút vốn ngoại đang tạo động lực để doanh nghiệp FDI xem xét lại kế hoạch niêm yết trong thời gian tới.