Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã quyết định nâng lãi suất điều hành thêm 25 điểm cơ bản, từ mức 3,5-3,75% lên 3,75-4%, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Quyết định này diễn ra trong bối cảnh lạm phát của Mỹ vẫn cao hơn mục tiêu 2% và thị trường đã định giá phần lớn khả năng tăng lãi suất. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là thông điệp cho thấy Fed dự định tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ, khiến mặt bằng lãi suất USD có thể duy trì ở mức cao lâu hơn.
Điều này đặt ra áp lực không nhỏ lên tỷ giá và dòng vốn tại các thị trường mới nổi. Tại Việt Nam, tỷ giá trung tâm đã liên tục lập đỉnh mới, với mức công bố ngày 17/9 là 25.632 đồng/USD. Bà Hoàng Thúy Lương, Kinh tế trưởng Chứng khoán Vietcap, nhận định việc Fed tăng lãi suất sẽ khiến chênh lệch lãi suất VND-USD thu hẹp, làm giảm dư địa nới lỏng tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, mặc dù tác động ngắn hạn đến lãi suất trong nước có thể hạn chế.
Bên cạnh đó, bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc Khối phân tích MBS, cảnh báo Fed không phải biến số duy nhất cần theo dõi. Nếu Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng thắt chặt chính sách trong cuộc họp ngày 18-19/9, thanh khoản toàn cầu có thể chịu thêm sức ép, ảnh hưởng rõ rệt đến dòng vốn quốc tế. Việt Nam cũng phải cân bằng nhiều mục tiêu như hỗ trợ tăng trưởng, ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và bảo đảm thanh khoản ngân hàng trong những tháng cuối năm.
Một nghịch lý đang xuất hiện khi VN-Index duy trì ở vùng cao nhưng dòng tiền lại chưa có sự đồng thuận tương ứng. Theo Chứng khoán HSC, thanh khoản sụt giảm phản ánh sự thận trọng của nhà đầu tư và lực cầu chủ động chưa cải thiện. Chứng khoán Tiên Phong (TPS) cũng nhận định động lượng thị trường suy yếu, dù xu hướng tăng chưa bị phá vỡ.
Ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược đầu tư Chứng khoán VPBank, cho rằng tác động từ Fed đã được phản ánh phần nào vào diễn biến từ đầu tháng 9. Hai phiên bán mạnh trước cuộc họp cho thấy sự lo ngại, nhưng biên độ giảm thu hẹp dần, cho thấy tâm lý đã ổn định hơn. Tuy nhiên, việc lãi suất USD neo cao có thể khiến dòng tiền quốc tế vẫn thận trọng, và nếu tỷ giá tiếp tục chịu áp lực, dư địa chính sách tiền tệ trong nước cũng bị thu hẹp.
Thanh khoản trở thành biến số quan trọng phản ánh mức độ thận trọng của dòng tiền. Nếu chỉ số vẫn tăng nhưng thanh khoản thấp, khả năng lan tỏa của xu hướng sẽ bị hạn chế, một số cổ phiếu dễ biến động mạnh khi tâm lý thay đổi. Ngược lại, sự kiện FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9 có thể là yếu tố hỗ trợ tâm lý và cải thiện dòng vốn ngoại trong trung và dài hạn, nhưng không loại bỏ những biến động ngắn hạn từ môi trường tiền tệ toàn cầu.
Bên cạnh chính sách tiền tệ Mỹ, giá dầu vẫn neo trên 100 USD/thùng, duy trì rủi ro lạm phát và khiến các ngân hàng trung ương khó chuyển sang nới lỏng. Do đó, thị trường Việt Nam phải hấp thụ đồng thời nhiều yếu tố như tỷ giá, lạm phát, thanh khoản ngân hàng, dòng vốn ngoại và câu chuyện nâng hạng. Trong ngắn hạn, câu hỏi quan trọng là dòng tiền có quay trở lại mạnh hay không. Nếu thanh khoản cải thiện cùng với độ rộng thị trường và dòng vốn ngoại, thị trường sẽ có cơ sở vững chắc hơn để vượt qua biến động từ môi trường quốc tế.