Trái phiếu qua khẩu vị đầu tư của các công ty chứng khoán

Trái phiếu và khẩu vị đầu tư của CTCK được hậu thuẫn bởi ngân hàng nội địa

Theo dữ liệu từ FiinGroup, giai đoạn 2023-2025 cho thấy quy mô danh mục đầu tư của các công ty chứng khoán (CTCK) có sự dịch chuyển đáng kể sang hoạt động đầu tư, đặc biệt ở trái phiếu. Tỷ lệ danh mục đầu tư trên vốn chủ sở hữu (Danh mục đầu tư/VCSH) đã tăng từ khoảng 71% năm 2019 lên trên 90% vào năm 2025. Xu hướng này cho thấy CTCK dành ngày càng nhiều nguồn lực cho hoạt động đầu tư, khiến danh mục đầu tư ngày càng đóng vai trò chủ đạo trong cấu trúc tài sản.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ trái phiếu, bao gồm cả trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu do các tổ chức tín dụng phát hành. Tỷ trọng trái phiếu trong danh mục đã tăng từ khoảng 19% năm 2019 lên 36% năm 2025, cho thấy CTCK ngày càng đảm nhận vai trò lớn hơn trên thị trường trái phiếu thông qua đầu tư, tạo lập thị trường và phân phối trái phiếu.

Trong bối cảnh thị trường trái phiếu phục hồi và hoạt động phát hành sôi động từ năm 2024-2025, các CTCK vẫn ưu tiên các tài sản có khả năng tạo dòng thu nhập ổn định. Do đó, cổ phiếu niêm yết chiếm tỷ trọng tương đối thấp và rủi ro từ biến động giá cổ phiếu được quản lý thận trọng hơn bằng cách tập trung vào trái phiếu và các khoản đầu tư cố định cho hoạt động thị trường vốn.

Rủi ro bảng cân đối thể hiện rõ ở nhóm CTCK có vốn ngoại thiểu số và nhóm CTCK liên kết ngân hàng nội địa. Nhóm có vốn ngoại thiểu số ghi nhận tỷ lệ danh mục đầu tư/VCSH và đòn bẩy cao nhất ngành, làm tăng nhạy cảm với điều kiện huy động vốn và tái cấp vốn. Trong khi đó nhóm CTCK liên kết ngân hàng nội địa duy trì tỷ lệ danh mục đầu tư/VCSH ở mức cao dù vốn chủ sở hữu còn ở mức thấp hơn, làm tăng thách thức về hấp thụ rủi ro.

Phân tích chi tiết cho thấy CTCK hậu thuẫn bởi ngân hàng nội địa nắm giữ trái phiếu lớn nhất ngành, với khoảng 65 nghìn tỷ đồng năm 2025, tương đương khoảng 41,1% vốn chủ sở hữu của nhóm này. Các chuyên gia từ FiinGroup cho rằng quy mô vốn và nguồn vốn đa dạng giúp nhóm này có khả năng hấp thụ rủi ro tốt hơn và đóng vai trò chủ đạo trong thu xếp, phân phối và quản lý trái phiếu.

Nhóm CTCK có vốn ngoại thiểu số có tỷ lệ trái phiếu/VCSH cao nhất trong giai đoạn 2020-2025 và tổng quy mô danh mục lớn thứ hai ngành. Sự kết hợp giữa quy mô và tỷ lệ trái phiếu/VCSH cao khiến nhóm này nhạy cảm với rủi ro tín dụng và biến động giá trị danh mục cũng như điều kiện tái cấp vốn cho trái phiếu.

Nhóm CTCK liên kết ngân hàng nội địa ghi nhận mức tăng nhanh nhất về tỷ lệ trái phiếu trong danh mục và tiến gần tới các nhóm dẫn đầu vào năm 2025. Tuy vốn còn hạn chế, việc mở rộng danh mục nhanh có thể tạo áp lực khi thị trường gặp diễn biến bất lợi hoặc tín dụng thắt chặt.

Nhóm CTCK do nước ngoài kiểm soát duy trì mức thấp nhất về tỷ trọng và quy mô danh mục trái phiếu trong ngành, phù hợp với chiến lược đầu tư thận trọng và giảm thiểu tác động của biến động trái phiếu doanh nghiệp. Các nhóm CTCK khác duy trì mức độ tập trung trái phiếu tương đối thấp so với vốn chủ, dù tăng trưởng danh mục nhanh từ nền thấp. Tuy nhiên, quy mô vốn nhỏ và tập trung vào một số tổ chức phát hành có thể làm tăng tác động khi xảy ra sự kiện tín dụng tiêu cực.

Trong dự báo cho năm 2026, FiinGroup cho rằng vai trò của CTCK trong hoạt động thu xếp, phân phối và đầu tư trái phiếu sẽ tiếp tục mở rộng, khi tăng trưởng tín dụng ngân hàng được dự báo chậm lại. Sự phát triển này đặt ra yêu cầu thận trọng về quản trị rủi ro và cân đối dòng tiền, đồng thời củng cố vị thế của CTCK trong hệ thống tài chính.

Cuối cùng, bài viết nhấn mạnh CTCK được hậu thuẫn bởi các ngân hàng nội địa đang hình thành một hệ sinh thái tài chính ngày càng mạnh, với sự tham gia của nhiều tên tuổi như TCBS, VPBankS, SHS, ACBS, MBS và các đối tác khác. Việc mở rộng hoạt động đầu tư trái phiếu, bảo lãnh phát hành, đại lý phân phối và quản lý tài sản đòi hỏi quản trị rủi ro và quản lý thanh khoản chặt chẽ giữa các thành viên hệ sinh thái.