AI giá rẻ Trung Quốc tạo thêm sức ép bán tháo cổ phiếu chip Mỹ

AI nguồn mở Trung Quốc và cú sốc thị trường cổ phiếu chip Mỹ

Ngày 18/7/2026, cổ phiếu bán dẫn Mỹ trải qua tuần tồi tệ nhất kể từ cú sụp hồi tháng 4/2025, khi một động lực mới xuất hiện: niềm tin AI có thể được vận hành với chi phí thấp hơn nhiều so với dự báo thị trường.

Kết thúc phiên 17/7, S&P 500 giảm 1,01% xuống 7.457,69 điểm, Nasdaq mất 1,4% xuống 25.520,24, và Dow Jones lùi 406,55 điểm xuống 52.146,42. Tính cả tuần, Nasdaq giảm 2,9%, S&P 500 giảm 1,6% và Dow giảm 0,9% giữa bối cảnh lo ngại về cạnh tranh AI và chi tiêu hạ tầng.

Chứng khoán và diễn biến từ Moonshot AI

Một nguồn mở từ Trung Quốc, Moonshot AI, vừa ra mắt mô hình Kimi K3, được mô tả là tiệm cận hiệu năng các sản phẩm hàng đầu của Mỹ. Đây là mô hình nguồn mở, cho phép nhà phát triển truy cập và xây dựng trên kiến trúc của nó, với bộ trọng số dự kiến công bố ngày 27/7. Moonshot được Alibaba hậu thuẫn và đang được định giá khoảng 31,5 tỷ USD ở vòng gọi vốn hiện tại.

Nguyên tắc cốt lõi được cho là mô hình nguồn mở có thể làm giảm đáng kể chi phí hạ tầng cho AI, từ đó ảnh hưởng đến định giá và chi tiêu cho công nghệ. Đây lặp lại một kịch bản từng xuất hiện đầu năm 2025 khi DeepSeek tung ra một mô hình cạnh tranh nhưng với chi phí thấp hơn, kéo cổ phiếu Nvidia chịu áp lực.

Phân tích và triển vọng ngắn hạn

• Angelo Kourkafas, chiến lược gia cấp cao tại Edward Jones, cho rằng cạnh tranh từ các mô hình nguồn mở đang đặt ra bài toán chi tiêu hạ tầng và sự dịch chuyển dòng vốn cho ngành AI.
• Một loạt cổ phiếu ngành bán dẫn như Applied Materials, Lam Research, Intel, KLA và Arm giảm khoảng 4%, trong khi Micron và Nvidia mất hơn 2%.
• Quỹ ETF bán dẫn VanEck SMH trong tuần này ghi nhận mức giảm gần 9% và mất hơn 17% trong tháng 7.

Trên bình diện toàn cầu, dữ liệu từ Yahoo Finance cho thấy cổ phiếu bán dẫn đã mất khoảng 3,3 nghìn tỷ USD vốn hóa kể từ ngày 22/6, tiến gần vùng thị trường giá xuống. Các yếu tố tác động còn đến từ dự báo chi tiêu vốn của TSMC và lo ngại biên lợi nhuận của chuỗi cung ứng AI. Thêm vào đó, SK Hynix được cho là cân nhắc giảm tốc mở rộng dòng chip nhớ băng thông cao.

Những đánh giá ngắn hạn và diễn biến vĩ mô

Trong ngắn hạn, các chuyên gia có quan điểm trái chiều. Một mặt có thể coi đây là nhịp điều chỉnh hợp lý để tái cân bằng chu kỳ; mặt khác, các nhà phân tích cho rằng áp lực rủi ro vẫn tồn tại.

Dan Ives của Wedbush cho rằng chu kỳ AI vẫn ở "hiệp thứ ba" và chưa đến hồi kết. Goldman Sachs nhận định định giá Nvidia ở mức cao so với mức trung bình lịch sử, trong khi nguồn cung chip nhớ dự kiến vẫn khan hiếm đến hết năm 2027.

Những tác động đối với Việt Nam và khuyến nghị chính sách

Với Việt Nam, làn sóng ra mắt các mô hình AI nguồn mở, chi phí thấp như Kimi K3 hay DeepSeek được xem là tín hiệu tích cực, giúp doanh nghiệp và startup trong nước tiếp cận AI mà không cần đầu tư hạ tầng đắt đỏ của Mỹ.

Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt Việt Nam trước thách thức chiến lược. Khi chi phí mô hình giảm, lợi thế cạnh tranh được dịch chuyển từ phần cứng sang dữ liệu, tích hợp và ứng dụng. Chính sách cần ưu tiên đánh giá mô hình, an toàn dữ liệu, bản quyền và phát triển nguồn nhân lực để tận dụng cơ hội này một cách bền vững.

Ở cấp độ vĩ mô, bài viết cũng đề cập đến việc giá dầu tăng; WTI vượt 79 USD/thùng, làm tăng chi phí năng lượng và tác động đến tâm lý thị trường chung.