MSCI vẫn chưa 'cộng thêm điểm' cho chứng khoán Việt Nam

MSCI và đánh giá khả năng tiếp cận thị trường Việt Nam năm 2026

Vào 19/6/2026, MSCI công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu (Global Market Accessibility Review) năm 2026. Bản báo cáo ghi nhận những nỗ lực cải cách của Việt Nam trong 12 tháng qua, tuy vậy bảng điểm tổng thể vẫn chưa có dấu “+”. Toàn bộ 18 tiêu chí đánh giá khả năng tiếp cận thị trường giữ nguyên so với năm trước, trong đó có 8 tiêu chí ở mức “-” (cần cải thiện). Điều này cho thấy vẫn còn nhiều nút thắt cốt lõi chưa được tháo gỡ.

Tổng quan, MSCI cho biết Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh chương trình cải cách thị trường vốn với các bước đáng chú ý như triển khai mô hình giao dịch qua nhà môi giới toàn cầu (global broker), cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường mà không cần mở tài khoản trong nước. Việt Nam cũng chính thức thành lập công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến vận hành từ đầu năm 2027. Yếu tố bổ trợ là sự tiến triển liên tục trong lộ trình yêu cầu công bố thông tin bằng tiếng Anh theo từng giai đoạn.

Về giới hạn sở hữu nước ngoài, MSCI cho biết các quy định mới đã ngăn doanh nghiệp tự đặt tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần pháp lý. Các công ty đại chúng cũng phải công khai tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa trước tháng 9/2026, trong khi cơ quan quản lý đang xem xét nới lỏng giới hạn ở một số lĩnh vực. Những rào cản này ảnh hưởng đến hơn 10% quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam.

Về các tiêu chí liên quan đến quyền bình đẳng cho nhà đầu tư nước ngoài và tự do hóa thị trường, MSCI cho rằng tiến bộ vẫn còn phân mảnh. Khả năng tiếp cận thông tin cho nhà đầu tư nước ngoài chưa đồng đều do một số văn bản pháp lý chưa được công bố bằng tiếng Anh và các giới hạn sở hữu vẫn còn gây hạn chế.

• Equal Rights to Foreign Investors: quyền tiếp cận thông tin và quyền tham gia thị trường còn bị hạn chế do thiếu công bố bằng tiếng Anh và các hạn chế sở hữu.
• Foreign Exchange Market Liberalization Level: Việt Nam chưa có thị trường ngoại hối offshore; giao dịch ngoại hối nội địa vẫn gắn với thị trường chứng khoán, làm giảm tính linh hoạt của dòng vốn.
• Investor Registration & Account Set Up: đăng ký nhà đầu tư và mở tài khoản vẫn cần phê duyệt từ VSDC.
• Market Regulations: nhiều văn bản pháp lý chưa được công bố bằng tiếng Anh, ảnh hưởng tới mức độ minh bạch cho nhà đầu tư nước ngoài.
• Information Flow: thông tin trên thị trường vẫn thiếu chi tiết và không phải lúc nào cũng được công bố bằng tiếng Anh; Bộ Tài chính đang triển khai lộ trình công bố tiếng Anh từ năm 2025 đến 2028.
• Free Float: tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng ở một số doanh nghiệp còn ở mức thấp, xem là rủi ro về đầu tư và định giá.
• Clearing and Settlement: Việt Nam chưa có cơ chế thấu chi đầy đủ; mô hình CCP được xem là giải pháp then chốt sẽ vận hành đầy đủ vào năm 2027.
• Transferability: có sự tiến bộ khi nhiều giao dịch ngoài sàn có thể thực hiện mà không cần chấp thuận trước, nhưng VSDC vẫn cần thời gian rà soát hồ sơ trước khi giao dịch được thực hiện.

Những khoảng cách giữa cải cách và “điểm cộng” của MSCI được thể hiện rõ. Báo cáo cho thấy một số thị trường chuyển đổi thành công từ mục tiêu chính sách sang kết quả thực tế, trong khi ở Việt Nam các cải cách vẫn đang trong quá trình triển khai và chưa đủ thời gian để chuyển hóa thành điểm cộng trong thang điểm đánh giá.

Ở phạm vi toàn cầu, số lượng tiêu chí được nâng hạng nhiều hơn số bị hạ, đặc biệt ở nhóm thị trường đang phát triển và nâng hạng thể chế cao hơn. Việt Nam đang nỗ lực để chuyển hóa các cải cách kỹ thuật thành tác động thực tế cho nhà đầu tư nước ngoài, nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức cần tiếp tục giải quyết.