Sửa Luật Chứng khoán: Phải làm rõ điều kiện IPO, lưu ký và đại diện trái chủ

Thảo luận sửa đổi Luật Chứng khoán: Góp ý về điều kiện IPO, lưu ký và đại diện trái chủ

Chiều 17/10, tiếp chương trình Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đã có nhiều ý kiến đóng góp quan trọng, đặc biệt về các quy định liên quan đến huy động vốn và bảo vệ nhà đầu tư.

Đối với điều kiện IPO, ông Diên đồng tình với việc xác định điều kiện phân tán sở hữu sau khi hoàn tất phân phối, nhưng chỉ ra rủi ro khi đợt IPO bị hủy do không đủ 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn. Trường hợp doanh nghiệp đã nhận tiền mua cổ phiếu nhưng chỉ có 90 nhà đầu tư là ví dụ được ông nêu, khi nghĩa vụ hoàn trả tiền có thể kéo theo chậm trả, chiếm dụng vốn hoặc tranh chấp. Ông đề nghị làm rõ thời điểm công bố kết quả phân phối, thời hạn và trách nhiệm hoàn trả tiền của tổ chức phát hành, cũng như yêu cầu quản lý tách biệt tiền đăng ký mua chứng khoán.

Báo cáo tài chính ngoại trừ và hoạt động lưu ký

Về việc sử dụng báo cáo tài chính có ý kiến kiểm toán ngoại trừ trong hồ sơ chào bán, ông Diên cho rằng cần phân biệt giữa khoản ngoại trừ không làm mất điều kiện chào bán và khoản ngoại trừ ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng thông tin tài chính. Những ngoại trừ liên quan đến doanh thu, lợi nhuận, giá trị tài sản hoặc khả năng hoạt động liên tục vẫn có thể ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư. Ông đề nghị quy định rõ tiêu chí xác định mức độ ảnh hưởng và trách nhiệm giải trình của tổ chức phát hành, tổ chức kiểm toán.

Đối với hoạt động lưu ký chứng khoán, Phó Chủ tịch Quốc hội ủng hộ việc bãi bỏ các điều kiện trùng lặp, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng việc đáp ứng điều kiện hoạt động ngân hàng không đồng nghĩa đã kiểm soát đầy đủ các rủi ro đặc thù của lưu ký chứng khoán, nhất là giám sát tài sản quỹ đầu tư. Ông đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán, cùng các quy định về chuyển giao khi tổ chức lưu ký gặp sự cố.

Kiểm soát xung đột lợi ích trong đại diện trái chủ

Về dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu, ông Diên chỉ ra thực tế một công ty chứng khoán có thể đồng thời tư vấn, bảo lãnh, phân phối trái phiếu và đại diện trái chủ trong cùng đợt phát hành. Khi doanh nghiệp phát hành không trả được nợ, tổ chức đại diện phải bảo vệ quyền lợi trái chủ trong khi lợi ích của chính tổ chức đó có thể gắn với hoạt động tư vấn, bảo lãnh trước đó.

Ông đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích, công khai các quan hệ liên quan, và nghiên cứu hạn chế việc một công ty chứng khoán vừa bảo lãnh phát hành vừa làm đại diện trái chủ trong cùng đợt phát hành. Ngoài ra, dự thảo cần quy định rõ quyền thay thế tổ chức đại diện khi phát sinh xung đột lợi ích, đảm bảo tài sản khách hàng được quản lý tách biệt, góp phần nâng cao tính minh bạch và an toàn của thị trường chứng khoán.