Áp lực lãi suất và dòng tiền: Thị trường chứng khoán đối mặt phép thử
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua giai đoạn giao dịch kém tích cực khi VN-Index nối dài xu hướng giảm, lùi sâu về vùng điểm thấp hơn. Lực bán tập trung chủ yếu tại nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, dù lực cầu bắt đáy đã giúp chỉ số hồi phục trong phiên cuối tuần qua và lấy lại mốc 1.700 điểm. Nhịp hồi này vẫn chưa đủ mạnh để cải thiện xu hướng ngắn hạn.
Thanh khoản tiếp tục suy yếu khi giá trị giao dịch bình quân trong tháng gần nhất giảm xuống dưới 15.000 tỉ đồng/phiên, bất chấp việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường lên mới nổi thứ cấp và triển khai đợt mua vào đầu tiên. Dòng vốn ngoại cũng chưa cho thấy cải thiện bền vững: trong tháng 9, khối ngoại chỉ mua ròng trong một tuần quanh thời điểm nâng hạng trước khi quay lại bán ròng mạnh. Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM, nhà đầu tư ngoại đã rút tổng cộng hơn 120.000 tỉ đồng (4,5 tỉ USD) từ đầu năm đến nay, gần chạm mức kỷ lục 5,1 tỉ USD của năm ngoái.
Trong bối cảnh đó, nhu cầu phát hành cổ phiếu mới của doanh nghiệp niêm yết vẫn ở mức cao, tạo áp lực cung vốn lên nhà đầu tư trong nước. Mặt bằng lãi suất huy động tăng cao làm giảm sức hấp dẫn tương đối của chứng khoán, hạn chế khả năng thu hút dòng tiền mới ngay cả khi định giá đã hấp dẫn hơn.
Cảnh báo từ SGI Capital và rủi ro margin
Chuyên gia của SGI Capital cảnh báo rủi ro đáng chú ý nhất hiện nay là dư nợ margin duy trì ở mức rất cao trong khi thanh khoản suy yếu và lãi suất không thuận lợi. Công ty dự báo trong quý IV/2026, thị trường có thể chịu thêm áp lực khi nhu cầu thanh khoản tăng cao vào cuối năm, nhiều khoản vay và đầu tư đến hạn tất toán. Nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng, một bộ phận nhà đầu tư có thể rút vốn khỏi chứng khoán, làm gia tăng nguy cơ bán giải chấp và tạo vòng xoáy giảm giá.
Rủi ro còn lan truyền giữa các thị trường tài sản, đặc biệt là bất động sản đang suy giảm sâu có thể tạo áp lực chéo lên chứng khoán – kênh có thanh khoản cao hơn. Những khoản vay lớn dùng để đầu cơ tài sản trong giai đoạn tiền rẻ sẽ đối mặt với áp lực đáo hạn và chi phí lãi vay tăng, làm tăng nguy cơ đổ vỡ cục bộ.
Triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và phân hóa ngành
Bên cạnh dòng tiền, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp cũng cần theo dõi. SGI Capital dự phóng kết quả kinh doanh quý III/2026 tích cực so với cùng kỳ nhưng tốc độ tăng trưởng chậm lại và phân hóa rõ nét giữa các ngành. Nhóm dầu khí, cao su, đường có thể hưởng lợi từ đà tăng giá hàng hóa, trong khi bất động sản, chứng khoán và ngân hàng chịu ảnh hưởng lớn từ lãi suất. Một số nhóm nhạy cảm với lãi suất có thể đã đi qua đỉnh tăng trưởng lợi nhuận.
Chứng khoán Yuanta cho rằng triển vọng lợi nhuận chưa đủ tạo động lực cho toàn thị trường. Yuanta dự báo lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết năm 2026 tăng khoảng 17%, nhưng sang năm 2027 nhóm ngoài Vingroup có thể gần như đi ngang do các khoản lợi nhuận đột biến từ dầu khí, phân bón, khai khoáng giảm. Vì vậy, kết quả quý III/2026 có thể tạo phân hóa, nhưng khó thúc đẩy đợt tăng bền vững khi áp lực lãi suất và dòng vốn chưa giải tỏa.
Trong bối cảnh đó, nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng, các chuyên gia dự báo dòng tiền rời khỏi thị trường có thể gia tăng, kéo theo nguy cơ bán giải chấp ở những tài khoản sử dụng đòn bẩy cao. Thị trường đang đứng trước bài toán khó: định giá rẻ hơn nhưng dòng tiền vẫn thận trọng, tạo nên một kỳ vọng mong manh về sự phục hồi bền vững.