Mới có 10 doanh nghiệp FDI niêm yết, dư địa mở rộng còn rất lớn

Doanh nghiệp FDI: Vai trò lớn nhưng hiện diện khiêm tốn trên TTCK

Tại hội thảo “Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” do Chứng khoán SSI tổ chức sáng ngày 17/9, ông Nguyễn Đức Thông, Tổng giám đốc SSI, cho biết năm 2025 các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã giải ngân mức kỷ lục khoảng 27,6 tỷ USD, đồng thời tạo ra hơn 3/4 kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

“Các doanh nghiệp FDI không phải là những vị khách trong nền kinh tế Việt Nam. Trong hơn ba thập kỷ qua, họ đã xây dựng một phần lớn của nền kinh tế,” ông Thông nhấn mạnh.

Mặc dù vậy, sự hiện diện của khu vực FDI trên thị trường chứng khoán vẫn khá hạn chế. Theo CEO SSI, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có hơn 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch, khoảng 12 triệu tài khoản nhà đầu tư, với quy mô khoảng 350 tỷ USD. Trong số này chỉ có 10 doanh nghiệp FDI, với tổng giá trị tương đương khoảng 0,15% toàn thị trường. Đặc biệt, kể từ năm 2017 đến nay chưa có thêm doanh nghiệp FDI mới nào niêm yết.

Niêm yết không chỉ để huy động vốn

Theo ông Nguyễn Đức Thông, việc đưa thêm doanh nghiệp FDI lên thị trường chứng khoán không nên chỉ được nhìn dưới góc độ huy động vốn, bởi niêm yết còn là một cột mốc mang tính chiến lược đối với doanh nghiệp.

Một doanh nghiệp đại chúng có điều kiện nâng cao chuẩn quản trị, tăng tính minh bạch và thay đổi cách khách hàng, đối tác cũng như nhà đầu tư nhìn nhận về thương hiệu. Đồng thời, doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn dài hạn trong nước để phục vụ quá trình mở rộng hoạt động.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, ông Thông cho rằng niêm yết còn là một trong những tín hiệu rõ ràng nhất về cam kết lâu dài đối với thị trường Việt Nam.

Lý giải vì sao đây là thời điểm phù hợp để thúc đẩy doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán, lãnh đạo SSI cho rằng thị trường vốn Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới. Những thay đổi về chính sách, hạ tầng giao dịch cùng quá trình chuyển dịch từ thị trường cận biên sang thị trường mới nổi đang tạo điều kiện để Việt Nam tiếp cận một lớp nhà đầu tư quốc tế mới.

Theo ông Thông, đây là những nhà đầu tư tìm kiếm các doanh nghiệp có chất lượng, nền tảng kinh doanh thực và chuẩn quản trị tốt, trong khi nhiều doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam đáp ứng được những đặc điểm này. Những thay đổi gần đây đối với Luật Chứng khoán và các nghị định liên quan cũng đang tạo ra lộ trình pháp lý rõ ràng hơn để doanh nghiệp FDI có thể tiến tới niêm yết.

CEO SSI nhận định, nếu có thêm doanh nghiệp FDI tham gia thị trường đại chúng, lợi ích không chỉ thuộc về riêng doanh nghiệp. Nhà đầu tư sẽ có thêm lựa chọn, thị trường chứng khoán có thêm chiều sâu và chất lượng, trong khi Việt Nam có thể kết nối sâu hơn với các dòng vốn toàn cầu.

“Khi có thêm doanh nghiệp FDI tham gia thị trường đại chúng tại Việt Nam, tất cả các bên đều được hưởng lợi,” ông Nguyễn Đức Thông nêu quan điểm.

Khuyến khích doanh nghiệp FDI IPO gắn với niêm yết

Ở góc độ cơ quan quản lý, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Hoàng Văn Thu cho biết, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường vốn, sẽ phải phát huy vai trò mạnh mẽ hơn trong huy động và phân bổ nguồn lực.

Trọng tâm là phát triển thị trường theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả và có khả năng đáp ứng nhu cầu vốn trung, dài hạn của nền kinh tế. Theo số liệu ông Thu đưa ra, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội trong giai đoạn 2026-2030 ước tính cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương bình quân khoảng 7,7 triệu tỷ đồng mỗi năm.

Đối với khu vực FDI, ông Thu cho biết năm 2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đạt 38,4 tỷ USD, trong đó vốn thực hiện đạt 27,6 tỷ USD. Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư đạt 40,62 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ, còn vốn thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%.

Trong khi dòng vốn FDI duy trì quy mô lớn, mức độ hiện diện của các doanh nghiệp thuộc khu vực này trên thị trường chứng khoán vẫn còn hạn chế. Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng, đây là dư địa lớn để thị trường mở rộng nguồn cung hàng hóa chất lượng trong thời gian tới.

“Định hướng chính sách là khuyến khích các doanh nghiệp FDI có nền tảng vững mạnh, hoạt động kinh doanh tốt và chiến lược gắn bó lâu dài với Việt Nam tham gia thị trường chứng khoán. Trọng tâm là các doanh nghiệp không còn bị ràng buộc bởi các điều kiện riêng về chuyển đổi mô hình và chuyển nhượng cổ phần, đồng thời có nhu cầu tăng vốn để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh tại Việt Nam thông qua IPO gắn với niêm yết,” ông Thu cho biết.

Theo lãnh đạo UBCKNN, việc tăng sự hiện diện của doanh nghiệp FDI trên thị trường chứng khoán có thể góp phần nâng cao uy tín, chất lượng hàng hóa, quy mô vốn hóa và thanh khoản của thị trường. Sự tham gia của các doanh nghiệp này còn có thể hỗ trợ thu hút thêm nguồn vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp từ nước ngoài, qua đó phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế.

Phó Chủ tịch UBCKNN kỳ vọng các doanh nghiệp FDI có mục tiêu gắn bó và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh tại Việt Nam sẽ chủ động hơn trong việc tiếp cận và sử dụng các công cụ huy động vốn trên thị trường chứng khoán. Về phía cơ quan quản lý, ông Thu cho biết UBCKNN sẽ tiếp tục tăng cường đối thoại và đồng hành cùng doanh nghiệp cũng như các thành viên thị trường, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động huy động vốn trên thị trường vốn và thị trường chứng khoán, đồng thời bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật.