Đại sóng IPO, vì sao loạt thương vụ "bom tấn" trên sàn gây thất vọng?

Một loạt thương vụ chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) từng được ví như “bom tấn” trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang nhanh chóng trở thành “bom xịt” khi giá cổ phiếu của phần lớn các doanh nghiệp này sụt giảm mạnh ngay sau khi niêm yết. Thống kê cho thấy, có tới 7/8 thương vụ IPO đình đám đã khiến nhà đầu tư thua lỗ, có cổ phiếu mất đến phân nửa giá trị so với thời điểm chào bán.

VCK - Bài học điển hình của những “bom xịt”

Điển hình trong nhóm chứng khoán là cổ phiếu VCK của Công ty Chứng khoán VPS, từng được kỳ vọng lớn khi lên sàn với mức giá chào bán lên tới 60.000 đồng/cổ phiếu. Tuy nhiên, sau điều chỉnh do chia cổ phiếu thưởng tỷ lệ 60%, giá cổ phiếu này đến chiều 17/9 chỉ còn 28.750 đồng/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 25% so với mức giá kỳ vọng ban đầu.

Chia sẻ với phóng viên, chị Minh Ngọc - một nhà đầu tư tại TP.HCM - cho biết hồi đầu năm, môi giới đã tư vấn và hết lời khen tiềm năng tăng giá của cổ phiếu VCK sau khi lên sàn. Thế nhưng thực tế diễn ra hoàn toàn ngược lại với kỳ vọng, khiến không ít nhà đầu tư trót mua cổ phiếu tại vùng giá cao cảm thấy thất vọng.

Nguyên nhân nào dẫn đến thất vọng?

Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS), nguyên nhân then chốt đến từ việc các thương vụ IPO gần đây thường được đưa ra với mức định giá quá cao, không phù hợp với bối cảnh thanh khoản yếu của thị trường. So với giai đoạn bùng nổ giai đoạn 2016-2018 khi dòng tiền cá nhân chủ yếu mua theo tâm lý đám đông (FOMO), nhà đầu tư cá nhân hiện nay đã thông minh hơn, có khả năng phân tích tốt và kiên quyết từ chối các mức định giá vô lý.

Nhìn lại 8 thương vụ gần nhất, dòng tiền vẫn tập trung chủ yếu vào nhóm chứng khoán. Tuy nhiên, lý do quan trọng nhất khiến các cổ phiếu nhanh chóng biến từ “bom tấn” thành “bom xịt” chính là sự thiếu vắng của các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là khối ngoại. Việc thiếu lực cầu từ khối này khiến giá không thể giữ vững sau phiên chào bán.

Thanh khoản suy giảm mạnh

Trong những tháng gần đây, giá trị giao dịch bình quân hàng ngày của thị trường đã giảm mạnh do căng thẳng địa chính trị kéo dài, áp lực lạm phát, lãi suất trong nước cao và dòng vốn ngoại rút ròng. Riêng sàn HoSE, giá trị khớp lệnh bình quân phiên từ mức trên 30.000 tỷ đồng trong quý III/2025 đã giảm mạnh xuống chỉ còn quanh mức 13.000-14.000 tỷ đồng/phiên trong 3 tháng gần nhất.

Theo báo cáo phân tích mới công bố của Công ty Chứng khoán SSI, tổng quy mô giá trị các đợt phát hành trong năm nay ước tính đạt khoảng 35.000 đến 40.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, với bối cảnh thanh khoản suy giảm và dòng tiền yếu, các đợt huy động vốn này đang đối mặt với nhiều khó khăn, đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược định giá hợp lý hơn để tránh làm mất lòng tin nhà đầu tư.