Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cho khung pháp lý thị trường vốn. Bộ Tài chính vừa công bố Dự thảo sửa đổi một số điều của Luật Chứng khoán trong tháng 6/2026. Dự thảo hiện ở giai đoạn lấy ý kiến và chưa có hiệu lực chính thức.
Điểm nổi bật đầu tiên là tinh thần cắt giảm thủ tục hành chính. Dự thảo đề xuất đơn giản hóa một số điều kiện liên quan đến hoạt động lưu ký chứng khoán, ngân hàng thanh toán và cấp phép công ty chứng khoán. Nói ngắn gọn, quy trình được rút gọn để các chủ thể tham gia thị trường nhanh hơn và linh hoạt hơn. Đây được xem là tín hiệu tích cực trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam cần mở rộng quy mô và nâng cao sức cạnh tranh.
Điểm đáng chú ý thứ hai là việc bổ sung cơ sở pháp lý cho giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán. Không chỉ là mở tài khoản online hay đặt lệnh qua ứng dụng, dự thảo còn nhằm xây dựng khung pháp lý cho các hoạt động giao dịch số được vận hành an toàn, minh bạch và có kiểm soát. Trong bối cảnh nhà đầu tư trẻ ngày càng chiếm tỷ trọng lớn, quy định này giúp thị trường bắt kịp xu hướng số hóa tài chính toàn cầu.
Một điểm mới đáng chú ý là cơ chế sandbox có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Đây có thể được xem như một “phòng thử nghiệm chính sách” cho sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới. Với sandbox, các ý tưởng như ứng dụng công nghệ mới, sản phẩm tài chính số hoặc mô hình giao dịch hiện đại có thể được thử nghiệm trong phạm vi nhất định trước khi triển khai rộng. Điều này vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa giúp cơ quan quản lý kiểm soát rủi ro hệ thống.
Dự thảo cũng bổ sung khái niệm tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu. Đây là điểm quan trọng sau biến động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Nếu được triển khai tốt, cơ chế này có thể tăng niềm tin của nhà đầu tư, nâng đỡ khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp và góp phần làm thị trường trái phiếu phát triển lành mạnh hơn.
Với nhóm công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và các định chế tài chính, dự thảo lần này được xem là tín hiệu hỗ trợ trung hạn. Khi thủ tục được tinh gọn, giao dịch điện tử có hành lang pháp lý rõ, sản phẩm mới được phép thử nghiệm và thị trường trái phiếu có thêm lớp bảo vệ, hệ sinh thái chứng khoán sẽ có dư địa phát triển rộng hơn.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cần hiểu đúng: đây chỉ là dự thảo và chưa được Quốc hội thông qua. Tác động ngắn hạn chủ yếu ở kỳ vọng chính sách, chưa phản ánh ngay vào kết quả kinh doanh doanh nghiệp. Tuy nhiên về dài hạn, đây được xem là bước đi tích cực trong quá trình nâng cấp thị trường vốn Việt Nam, đặc biệt khi câu chuyện nâng hạng thị trường vẫn là một trong những kỳ vọng lớn của nhà đầu tư.
Nhìn chung, dự thảo sửa Luật Chứng khoán 2026 không chỉ là thay đổi quy định mà còn được xem là một bước nâng cấp hệ điều hành cho thị trường. Định hướng để thị trường trở nên lớn hơn, minh bạch hơn và hấp dẫn hơn với dòng vốn trong nước lẫn quốc tế đang được thể hiện rõ trong văn bản này.