Thị trường trái phiếu doanh nghiệp: Áp lực đáo hạn phía trước còn rất lớn

Diễn biến và thách thức của thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý I/2026

Trong quý I/2026, sự tham gia của nhóm phi ngân hàng vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp tăng lên, nhưng tổng thể thị trường vẫn đối mặt với dấu hiệu chững lại do áp lực thanh khoản và lãi suất cao. Theo FiirRatings, mặt bằng lãi suất phát hành và lợi suất thứ cấp đều tăng lên, đẩy cả tổ chức phát hành và nhà đầu tư vào trạng thái thận trọng.

Trong quý đầu năm, giá trị phát hành trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt 40,3 nghìn tỷ đồng, tăng 60,6% so với cùng kỳ năm trước, nhưng so với các quý liền kề thì mức độ sôi động đã giảm. Phát hành riêng lẻ chiếm 64,5% tổng giá trị (gấp 12,0 lần so với quý I/2025), trong khi phát hành đại chúng chiếm 35,5% (giảm 38,0% so với cùng kỳ). Sau hai tháng đầu năm 2026 trầm lắng, thị trường chỉ thực sự sôi động trở lại vào tháng 3 với 31,6 nghìn tỷ đồng được phát hành.

Một điểm nhấn là sự trỗi dậy của các doanh nghiệp phi ngân hàng. Nhóm này đóng góp tới 70,4% tổng giá trị phát hành quý I/2026. Trong đó, lĩnh vực bất động sản dẫn đầu với trái phiếu của Marina Center trị giá 10.196 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm và lãi suất bậc thang ở mức gần thấp, với ví dụ 4%/năm.

Ngược lại, khối ngân hàng – vốn là nhóm phát hành chủ đạo – chỉ đóng góp 29,6% giá trị quý I/2026, chủ yếu vì các ngân hàng ưu tiên huy động ngắn hạn và linh hoạt để đối phó với áp lực thanh khoản thay vì đẩy mạnh phát hành trái phiếu.

Áp lực đáo hạn và thách thức thanh khoản hệ thống là rào cản lớn đối với sự phục hồi bền vững. Theo FiinRatings, tổng giá trị trái phiếu có vấn đề trong quý I/2026 đạt 12,8 nghìn tỷ đồng, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, 54,6% giá trị tập trung ở nhóm bất động sản và 43,4% thuộc lĩnh vực năng lượng.

“Nhiều doanh nghiệp có TPDN vấn đề trong quý I/2026, đặc biệt ngành năng lượng, sở hữu sức khỏe tín dụng yếu và từng trong hệ sinh thái của các tổ chức phát hành có TPDN vấn đề trước đó, do dòng tiền và lợi nhuận vẫn còn hạn chế trong giai đoạn tái cấu trúc lại bộ máy”, FiinRatings cho biết.

Cũng theo FiinRatings, áp lực đáo hạn trong các quý tới là rất lớn với 42,2 nghìn tỷ đồng trong quý II/2026 và 73,3 nghìn tỷ đồng trong quý III/2026, tập trung ở lĩnh vực bất động sản. Điều này đòi hỏi các tổ chức phát hành phải cân đối dòng tiền hoặc đàm phán với trái chủ để xử lý nghĩa vụ nợ trong thời gian tới.

Về triển vọng lãi suất, FiinRatings nhận định khả năng giảm mạnh trong ngắn hạn là rất hạn chế. Mặc dù lãi suất huy động có dấu hiệu hạ nhiệt ở đầu quý II sau cuộc họp của các ngân hàng thương mại với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dư địa giảm lãi suất vẫn còn hạn chế trong ngắn hạn khi áp lực thanh khoản dự kiến kéo dài sang quý II và nhu cầu giải ngân tăng cao. Đối với lãi suất cho vay, do cơ chế truyền dẫn có độ trễ vài tháng, lãi suất cho vay sẽ chưa thể giảm ngay khi lãi suất huy động hạ nhiệt. Riêng với ngân hàng, lãi suất phát hành trái phiếu hiện đã tiệm cận lợi suất cho vay (trên 7%/năm), gây áp lực lên biên lợi nhuận.

Khung chính sách mới và sự chuyển dịch sang kênh phát hành đại chúng

FiinRatings nhận định đây là thời điểm quan trọng khi cơ quan quản lý đang kỳ vọng hai hình thức phát hành (đại chúng và riêng lẻ) sẽ được phân định rõ hơn để thúc đẩy kênh đại chúng trở thành kênh huy động vốn chủ động và bền vững. Theo định hướng này, nhà đầu tư cá nhân được khuyến khích tham gia chủ yếu vào kênh đại chúng, nơi có yêu cầu xếp hạng tín nhiệm và bảo vệ nhà đầu tư chặt chẽ hơn, trong khi kênh riêng lẻ sẽ dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp với nguyên tắc tự chịu trách nhiệm.