Doanh nghiệp PPP có thể được phát hành trái phiếu ra công chúng

Nghị định mới về chào bán trái phiếu ra công chúng cho doanh nghiệp dự án PPP được đề xuất

Bộ Tài chính đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định việc chào bán trái phiếu ra công chúng của các doanh nghiệp dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), nhằm mở thêm kênh huy động vốn dài hạn cho các dự án hạ tầng lớn. Bằng cách này, Việt Nam có thể gia tăng nguồn vốn cho các dự án quan trọng như giao thông, đô thị và năng lượng. Bộ Tài chính cho biết dự thảo nhấn mạnh tính đặc thù của loại hình doanh nghiệp PPP và mục tiêu huy động vốn trực tiếp cho dự án thay vì dựa hoàn toàn vào ngân sách hoặc tín dụng ngân hàng.

Trong bối cảnh các dự án PPP được công khai thông tin và công bố trên Hệ thống đấu thầu, các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường cao tốc, đường sắt đô thị và hạ tầng logistics đều đòi hỏi nguồn vốn rất lớn. Hiện nay, phần lớn nguồn vốn cho PPP phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng, khiến các tổ chức tín dụng chịu áp lực về cơ cấu nguồn vốn và giới hạn cấp tín dụng.

Theo dự thảo, doanh nghiệp PPP sẽ được áp dụng cơ chế phát hành trái phiếu riêng, phù hợp với đặc thù hoạt động của loại hình doanh nghiệp này. Doanh nghiệp PPP sẽ không phải đáp ứng điều kiện về thời gian hoạt động tối thiểu, cũng như không bắt buộc có lãi trong năm liền trước hoặc không có lỗ lũy kế như các doanh nghiệp phát hành trái phiếu thông thường.

Theo Bộ Tài chính, PPP thường là công ty chuyên biệt được thành lập để triển khai một dự án cụ thể, nên ở giai đoạn đầu chưa phát sinh doanh thu ổn định hoặc lợi nhuận. Do đó, doanh nghiệp phát hành phải có hợp đồng dự án PPP được ký kết hợp pháp và tổng mức huy động vốn không vượt quá phương án tài chính của dự án.

Quy định còn bổ sung nhiều điều kiện bảo vệ nhà đầu tư: trái phiếu phát hành ra công chúng của doanh nghiệp PPP bắt buộc được xếp hạng tín nhiệm bởi một tổ chức độc lập; tại giai đoạn thi công, trái phiếu phải được bảo lãnh thanh toán vô điều kiện và không hủy ngang đối với toàn bộ gốc và lãi bởi tổ chức tín dụng hoặc tổ chức tài chính đủ điều kiện. Khi dự án đi vào vận hành, trái phiếu có thể được bảo đảm bằng tài sản của dự án, bao gồm quyền kinh doanh công trình hoặc quyền khai thác hạ tầng.

Theo dự thảo, toàn bộ tiền từ đợt phát hành trái phiếu phải được chuyển vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng và chỉ được sử dụng cho mục đích triển khai dự án hoặc cơ cấu lại các khoản nợ của dự án đó. Doanh nghiệp dự án PPP không được chia lợi nhuận hoặc trả cổ tức cho đến khi thanh toán gốc và lãi đến hạn được thực hiện đầy đủ.

Về công bố thông tin, doanh nghiệp phát hành phải báo cáo định kỳ 6 tháng về tình hình sử dụng vốn và tiến độ triển khai dự án PPP cho đến khi thanh toán hết trái phiếu. Các sự kiện có thể ảnh hưởng đến tài sản bảo đảm hoặc khả năng trả nợ phải được công bố trong vòng 24 giờ kể từ khi phát sinh.

Theo Bộ Tài chính, dự thảo được xây dựng dựa trên kinh nghiệm huy động vốn hạ tầng tại một số nước như Trung Quốc, Thái Lan và Ấn Độ. Chính phủ được đề xuất xem xét ban hành Nghị định trước ngày 30-6-2026.