Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu bán tháo, lợi suất cao nhất từ khủng hoảng tài chính

Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu chứng kiến làn sóng bán tháo mạnh trong phiên giao dịch ngày 15/9, đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của các nền kinh tế phát triển lên mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Theo dữ liệu từ Reuters, lợi suất trung bình của nhóm G7 đã chạm mốc 4,285%, cao hơn 1 điểm phần trăm so với thời điểm trước khi xung đột Mỹ - Iran bùng nổ vào cuối tháng 2.

Nguyên nhân chính đến từ áp lực lạm phát do giá dầu tăng vọt trở lại trên 100 USD/thùng, cùng với kỳ vọng các ngân hàng trung ương lớn sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ. Thị trường dự báo Fed sẽ tăng lãi suất vào ngày 16/9, lần đầu tiên kể từ năm 2023, trong khi BOJ và ECB cũng đang trong xu hướng tăng lãi suất. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vượt mốc 5%, có lúc lên tới 5,041%, mức cao nhất kể từ tháng 7/2007.

Áp lực nợ công và rủi ro lan tỏa

Lợi suất tăng cao đẩy chi phí vay của các chính phủ lên, làm tăng gánh nặng lãi vay và gây áp lực lên ngân sách. Nợ công tại Mỹ đã lên tới 40 nghìn tỷ USD, trong khi Anh và khu vực đồng euro ghi nhận tỷ lệ nợ trên GDP cao kỷ lục. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu lợi suất tiếp tục leo thang, tác động tiêu cực sẽ lan sang thị trường chứng khoán toàn cầu.

Trong phiên 15/9, lợi suất trái phiếu Nhật Bản kỳ hạn 10 năm vượt 3%, mức cao nhất trong ba thập kỷ. Tại Đức, lợi suất tiến sát mức đỉnh năm 2009 (3,55%), trong khi Pháp và Anh cũng ghi nhận mức cao nhất nhiều năm. Ông Samy Chaar từ Lombard Odier nhấn mạnh: “Mức lợi suất 5% sẽ không phải vấn đề nếu kinh tế tăng trưởng 6,5%, nhưng nếu chỉ tăng 5% thì câu chuyện sẽ khác”.

Triển vọng và nhận định chuyên gia

Theo các nhà phân tích, chính sách tài khóa nới lỏng và lạm phát dai dẳng là gốc rễ khiến thị trường trái phiếu suy yếu. Ông James Bilson từ Schroders cho rằng giải quyết lạm phát sẽ giúp ổn định trái phiếu, trong khi ông Jonathan Liang từ Standard Chartered nhận định lợi suất vẫn nhạy cảm với kỳ vọng lạm phát. Nhiều chuyên gia khác cảnh báo giá dầu duy trì ở mức cao sẽ tiếp tục tạo áp lực lên lợi suất, đặc biệt khi các ngân hàng trung ương từ bỏ cơ chế định hướng chính sách tương lai, làm gia tăng biến động thị trường.

Bất chấp áp lực, chi phí bảo hiểm nợ công Mỹ (CDS) giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 2, cho thấy rủi ro vỡ nợ vẫn chưa hiện hữu. Tuy nhiên, nếu xu hướng tăng lợi suất kéo dài, các thị trường mới nổi như Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp qua dòng vốn và tỷ giá.