Tái định hình thị trường xăng dầu toàn cầu và bài toán chiến lược của Việt Nam

Tái định hình thị trường xăng dầu toàn cầu và bài toán chiến lược của Việt Nam

Việt Nam đang xem xét kỹ lưỡng vai trò của dự trữ và bình ổn giá năng lượng như một công cụ quan trọng để giảm thiểu tác động của biến động giá lên nền kinh tế. Bối cảnh toàn cầu cho thấy nguồn cung dầu và khí đốt đang chịu những biến động do căng thẳng địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng.

Các quốc gia nhập khẩu dầu đang tìm nguồn cung thay thế từ Mỹ nhằm bù đắp sự thiếu hụt từ khu vực Trung Đông. Dữ liệu mới cho thấy xuất khẩu dầu thô của Mỹ đạt mức cao kỷ lục, đồng thời tổng xuất khẩu dầu và các sản phẩm lọc dầu lên tới mức chưa từng có trong lịch sử.

Tại thị trường dầu mỏ, giá có xu hướng giảm nhẹ khi kỳ vọng Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán để hạ nhiệt căng thẳng. Tuy nhiên, các nhà chiến lược tại ING nhấn mạnh cảm giác trái ngược trên thị trường hàng hóa, khi nguồn cung có dấu hiệu thắt chặt do dòng chảy qua eo biển Hormuz vẫn còn biến động.

OPEC và các nước sản xuất đang đối mặt với khoảng cách giữa cung và cầu, và ước tính rằng khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày có thể bị gián đoạn nếu các biện pháp phong tỏa tiếp tục được áp đặt. Theo EIA, xuất khẩu dầu thô của Mỹ trong tuần gần nhất tăng thêm 1,08 triệu thùng/ngày lên 5,23 triệu thùng/ngày, trong khi tổng xuất khẩu dầu và sản phẩm lọc dầu đạt 12,74 triệu thùng/ngày. Động lực này khiến các nước nhập khẩu chuyển hướng sang Mỹ để bù đắp nguồn cung thiếu hụt từ Trung Đông.

Ở chiều ngược lại, tồn kho dầu thô ở Mỹ giảm nhẹ, nhưng tồn kho các sản phẩm lọc dầu giảm mạnh cho thấy nhu cầu tiêu thụ vẫn ở mức cao. Theo Baker Hughes, số giàn khoan dầu chỉ tăng từ 407 lên 411, cho thấy sự tăng hoạt động không đồng bộ với mức độ tác động đến sản lượng có thể còn phụ thuộc vào chu kỳ đầu tư.

Châu Âu ghi nhận mức giá khí tự nhiên điều chỉnh nhờ kỳ vọng xoa dịu căng thẳng địa chính trị và nguồn LNG dồi dào hơn, dù thị trường vẫn cạnh tranh gay gắt về giá ở châu Á (JKM) so với châu Âu (TTF). Tại Việt Nam, giá xăng dầu trong nước diễn biến trái chiều trong kỳ điều hành ngày 16/4/2026, khi xăng được điều chỉnh tăng nhẹ trong khi dầu giảm mạnh.

Để hỗ trợ ổn định nguồn cung và chi phí, Nghị quyết số 19/2026/QH16 đã đưa ra nhiều ưu đãi thuế đối với xăng dầu và nhiên liệu bay, và từ 0h 16/4/2026 đến 30/6/2026, các loại thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được nới lỏng ở mức 0%. Quỹ bình ổn giá xăng dầu vẫn được sử dụng với mức trích lập khác nhau theo từng mặt hàng. Những điều chỉnh này được kỳ vọng giảm áp lực chi phí trong cơ cấu giá và hỗ trợ ổn định giá bán lẻ trong nước.

Song song với các biện pháp ngắn hạn, Việt Nam được kêu gọi đẩy mạnh năng lực tự chủ năng lượng, mở rộng sang các loại hình như LNG, than và cả năng lượng tái tạo. Với sự tiến bộ của công nghệ lưu trữ năng lượng tái tạo, các giải pháp như hệ thống pin quy mô lớn và thủy điện tích năng được xem là yếu tố then chốt cho an ninh năng lượng dài hạn.

• Đầu tư và mở rộng nguồn cung nội địa được coi là động lực để giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và ổn định thị trường năng lượng.
• Chiến lược dự trữ và bình ổn đóng vai trò quan trọng trong ổn định giá bán lẻ và chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.
• Khung pháp lý mới về thuế và quản lý quỹ có thể tác động tới định giá cổ phiếu của các ngành liên quan đến năng lượng và ngân hàng.