Lúa gạo Việt Nam tiến tới xuất khẩu “được giá, được lượng”

Xuất khẩu gạo Việt Nam tiến tới thị trường toàn cầu: giá cao và lượng tăng

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, trong tháng 12/2023 Việt Nam đạt 492.387 tấn gạo và giá trị xuất khẩu đạt gần 339 triệu USD. Lũy kế cả năm 2023, khối lượng gạo xuất khẩu đạt 8,131 triệu tấn và giá trị khoảng 4,7 tỷ USD, lần lượt tăng 14,4% về lượng và 35,3% về giá trị so với năm 2022. Đây được xem là kết quả xuất khẩu cao nhất từ trước tới nay của ngành lúa gạo Việt Nam.

Nguyên nhân chủ đạo đến từ việc Ấn Độ áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu để ổn định nguồn cung nội địa và thị trường thế giới chịu ảnh hưởng bởi hiện tượng El Niño. Việt Nam được hưởng lợi từ diễn biến này và đã biến cơ hội thành thu nhập cho nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu gạo. Trong tháng 11/2023, giá gạo xuất khẩu bình quân của Việt Nam đạt 667 USD/tấn, tăng 4,1% so với tháng trước và 35,2% so với cùng kỳ năm 2022, mức giá này cao nhất từng ghi nhận và vượt mức 665 USD/tấn của gạo trắng 5% tấm trên thị trường.

Theo ông Tạ Văn Bông, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Tân Bình, Đồng Tháp, vụ Đông Xuân 2023 giá lúa giữ ở mức trên 9.000 đồng/kg, giúp nông dân có lãi dù chi phí đầu vào và nhân công tăng. Năm 2023, HTX Tân Bình cho biết doanh thu tăng trưởng từ 15-20%, và kế hoạch mở rộng sản xuất lúa hữu cơ với diện tích dự kiến lên 700ha nhằm tạo sản phẩm gạo an toàn và xây dựng thương hiệu “Nông sản Cù lao Tây” trong các năm tới. Đoàn kết với xu thế thị trường, HTX đang chuẩn bị mở rộng diện tích và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Ông Huỳnh Văn Thòn - Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời nhận định: năm 2023 đã chứng kiến xuất khẩu gạo đạt 8,1 triệu tấn và kim ngạch khoảng 4,7 tỷ USD, lần lượt tăng 14% và 35%. Ông cho rằng vị thế của Việt Nam trên thị trường toàn cầu đã được nâng lên nhờ hệ thống giống ngắn ngày và chất lượng cao. Trong khi đó, ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An cho biết kết quả năm 2023 tích cực và kỳ vọng năm 2024 sẽ tiếp tục tốt nhờ tận dụng cơ hội thị trường và nhu cầu tiêu thụ vẫn lớn.

Theo Ông Lê Thanh Tùng - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt, năng lực xuất khẩu gạo không chỉ dựa vào công sức nông dân mà còn vào hệ thống cơ sở hạ tầng và thủy lợi ở Đồng bằng sông Cậu Long, nhấn mạnh sự liên kết giữa yếu tố sản xuất và quản lý thị trường để đảm bảo nguồn cung và giá cả.

Đánh giá tổng thể kết quả 2023, Nguyễn Như Cường - Cục trưởng Cục Trồng trọt cho rằng việc Ấn Độ hạn chế xuất khẩu đã đóng vai trò lớn trong đà tăng giá và doanh thu cho nông dân Việt Nam. Chỉ thị số 24/CT-TTg của Thủ tướng ngày 5/8/2023 về ổn định an ninh lương thực và thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu gạo bền vững được xem là định hướng quan trọng để ngành điều tiết và phát triển. Đồng thời, Bộ Công Thương phối hợp với Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) kiểm tra, giám sát các cơ sở bảo quản và hậu cần để đảm bảo nguồn cung và chất lượng phù hợp thị trường.

Trong bối cảnh triển vọng 2024, các chuyên gia dự báo giá gạo có thể tiếp tục tăng do nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt và nhu cầu tiêu thụ cao dịp lễ, Tết. Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh kỳ vọng Việt Nam có thể mở rộng thị trường ngoài các nước truyền thống nhờ các tiêu chuẩn xanh và đẩy mạnh xuất khẩu tại các thị trường mới thông qua các FTA.

Về ngắn hạn, dữ liệu từ nửa đầu tháng 1/2024 cho thấy Việt Nam xuất khẩu 194.074 tấn gạo với kim ngạch khoảng 134,57 triệu USD, trung bình khoảng 693 USD/tấn— mức cao hơn so với cùng kỳ năm trước. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, năm 2024 được xem là năm tăng tốc và đặt mục tiêu giữ diện tích gieo trồng ở mức 7,1 triệu ha và sản lượng lúa trên 43 triệu tấn, đồng thời đảm bảo xuất khẩu từ 8 triệu tấn gạo trở lên. Các mục tiêu này được kỳ vọng đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế và thu nhập nông dân.

• Khối lượng và giá trị xuất khẩu gạo đạt mức cao nhất trong lịch sử ngành nông nghiệp Việt Nam (2023).
• Ấn Độ hạn chế xuất khẩu tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam tăng thị phần và thu nhập nông dân.
• Chính sách hỗ trợ và giám sát chuỗi cung ứng được đẩy mạnh để đảm bảo chất lượng và ổn định nguồn cung.
• Kỳ vọng tăng trưởng 2024 dựa trên mở rộng thị trường và tiêu chuẩn sản phẩm xanh, an toàn thực phẩm.