[Infographic] Toàn cảnh ngành chứng khoán Việt Nam: Cuộc đua quy mô, lợi nhuận và thị phần

Bức tranh toàn cảnh ngành chứng khoán Việt Nam

Ngành chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt giữa các công ty trong cuộc đua mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả kinh doanh và giành thị phần môi giới. Bức tranh toàn ngành cho thấy sự phân hóa rõ rệt: một nhóm dẫn đầu về tổng tài sản và vốn, trong khi nhóm khác nổi bật nhờ khả năng sinh lời hay tốc độ tăng trưởng hoạt động.

Về quy mô, TCBS đứng đầu cả ba chỉ tiêu lớn với tổng tài sản khoảng 100.592 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 45.782 tỷ đồng và vốn điều lệ 33.293 tỷ đồng. Theo sát là SSI với 96.461 tỷ đồng tài sản, 40.724 tỷ đồng vốn chủ sở hữu và 30.033 tỷ đồng vốn điều lệ. VPBankS cũng nằm trong nhóm dẫn đầu nhờ hậu thuẫn từ ngân hàng mẹ VPBank.

Cuộc đua tăng vốn và cho vay margin

Các công ty chứng khoán đang tích cực tăng vốn để mở rộng dư địa cho vay ký quỹ và đầu tư công nghệ. Trong bối cảnh nhà đầu tư yêu cầu cao về nền tảng giao dịch, các doanh nghiệp phải liên tục nâng cấp hạ tầng, tối ưu tốc độ xử lý lệnh và đảm bảo hệ thống ổn định khi thanh khoản tăng đột biến.

Dư nợ margin tại ngày 30/6 cho thấy TCBS dẫn đầu với 51.643 tỷ đồng, tiếp theo là SSI (40.837 tỷ đồng) và VPBankS (37.139 tỷ đồng). VPS, HSC và ACBS cũng thuộc nhóm có dư nợ lớn. Tuy nhiên, một số công ty nhỏ lại ghi nhận tốc độ tăng trưởng đột biến như OCBS (+859%), LPBS (+404%) và HDS (+255%), dù mức tăng này cần được xem xét trong tương quan với quy mô ban đầu.

Kết quả kinh doanh và hiệu quả sinh lời

Trong nửa đầu năm, VPBankS dẫn đầu về doanh thu hoạt động với 6.969 tỷ đồng, vượt qua TCBS (6.528 tỷ đồng) và SSI (6.497 tỷ đồng). Riêng doanh thu môi giới, VPS đứng đầu với 1.637 tỷ đồng, cao hơn SSI (1.068 tỷ đồng). Về lợi nhuận, TCBS dẫn đầu với 3.560 tỷ đồng, cho thấy khả năng chuyển hóa hoạt động kinh doanh thành lợi nhuận hiệu quả.

Xét về hiệu quả sinh lời, SmartMind nổi bật với ROE đạt 38,6% và ROA 37,9%, chủ yếu nhờ khoản lợi nhuận đột biến trong quý II/2026. Mức này cần được nhìn nhận thận trọng vì có thể không bền vững dài hạn. HDS và VPS lần lượt ghi nhận ROE 23,6% và 20,4%, ROA 14,4% và 11,2%, phản ánh sự khác biệt về mô hình kinh doanh và mức độ sử dụng đòn bẩy.

Thị phần môi giới và triển vọng

VPS giữ vị thế dẫn đầu ở cả ba sàn: chiếm 11,54% thị phần trên HOSE, 18,15% trên HNX và 14,24% trên UPCoM trong 9 tháng đầu năm. Với thị trường phái sinh, VPS cũng đứng đầu với 34,21%, theo sau là DNSE (26,98%), SSI (8,91%) và HSC (8,13%). SSI, TCBS và Vietcap vẫn duy trì sự hiện diện đáng kể dù thứ hạng có khác biệt giữa các sàn.

Nhìn tổng thể, ngành chứng khoán đang hình thành cuộc cạnh tranh đa chiều: các công ty lớn có lợi thế về nguồn lực tài chính và dư nợ margin, trong khi những công ty khác tạo dấu ấn bằng hiệu quả sinh lời hoặc thị phần chuyên biệt. Trong giai đoạn tới, năng lực duy trì tăng trưởng, kiểm soát rủi ro, phát triển công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ quyết định vị thế bền vững của mỗi doanh nghiệp.