Thêm doanh nghiệp FDI, tăng chiều sâu cho thị trường chứng khoán

Mở cửa cho doanh nghiệp FDI niêm yết: tăng chiều sâu cho TTCK Việt Nam

Sau hơn 25 năm phát triển, TTCK Việt Nam đã trở thành kênh huy động vốn quan trọng với khoảng 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch. Tuy nhiên, sự hiện diện của khu vực FDI lại khá mờ nhạt so với tiềm năng của nền kinh tế. Theo UBCKNN, giai đoạn 2003-2017 chỉ có 11 doanh nghiệp FDI chuyển đổi sang công ty cổ phần để niêm yết; đến nay, chỉ còn khoảng 11 doanh nghiệp FDI niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên các sàn chứng khoán.

Một số cái tên như Everpia, Siam Brothers Việt Nam, Taicera hay Taya Việt Nam có quy mô vốn hóa tương đối nhỏ, chưa phản ánh vai trò của khu vực FDI. Theo Ban Giám sát công ty đại chúng thuộc UBCKNN, lượng cổ phiếu của nhóm doanh nghiệp FDI hiện chỉ chiếm khoảng 0,17% quy mô toàn thị trường. Dù FDI đóng góp khoảng 20% GDP và trên 70% kim ngạch xuất khẩu, nguồn lực này vẫn thiếu sự hiện diện của cổ phiếu chất lượng để đại diện cho các ngành như điện tử, công nghệ cao hay logistics.

Nguyên nhân bao gồm các rào cản chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, tỉ lệ sở hữu nước ngoài, chuẩn mục kế toán và thủ tục IPO. Nhiều tập đoàn đa quốc gia vẫn huy động vốn từ công ty mẹ hoặc thị trường quốc tế thay vì niêm yết tại Việt Nam. Trong quá khứ, quy mô TTCK Việt Nam chưa đủ lớn để hấp thụ các vốn hóa hàng tỷ USD của các tập đoàn nước ngoài.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã có nhiều thay đổi khi quy mô thị trường mở rộng, số tài khoản chứng khoán vượt 13 triệu và triển vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi đang rõ nét. Những điều kiện này được cho là mở rộng cơ hội cho các doanh nghiệp FDI quy mô lớn niêm yết, từ đó tăng quy mô vốn hóa và đa dạng hóa ngành nghề. Việc có thêm các doanh nghiệp FDI chất lượng cao lên sàn cũng được kỳ vọng lan tỏa minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và chuẩn ESG.

Lợi ích và lộ trình nâng cao chất lượng thị trường

• Tăng quy mô vốn hóa và đa dạng hóa ngành nghề trên TTCK Việt Nam.
• Nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch thông tin nhờ sự tham gia của các doanh nghiệp theo chuẩn quốc tế.
• Phản ánh đúng cấu trúc nền kinh tế và thu hút dòng vốn tổ chức dài hạn, bao gồm các quỹ và nhà đầu tư nước ngoài.
• Ưu tiên áp dụng các chuẩn báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) và đẩy nhanh IPO gắn với niêm yết để rút ngắn thời gian tiếp cận vốn.

Theo các chuyên gia, để biến chủ trương thành hiện thực, Việt Nam cần một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và có tính dự báo cao. Thay vì ưu đãi ngắn hạn, các tập đoàn đa quốc gia quan tâm nhiều hơn tới sự nhất quán của chính sách và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. UBCKNN và các cơ quan liên quan đang thúc đẩy nhiều giải pháp nhằm mở rộng cửa cho doanh nghiệp FDI lên sàn, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn cung cổ phiếu trên thị trường.

Trong bối cảnh mục tiêu nâng hạng thị trường đang đến gần, việc thu hút các doanh nghiệp FDI chất lượng cao lên sàn không chỉ bổ sung nguồn hàng hóa cho nhà đầu tư mà còn tạo động lực để TTCK Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Các bước này được kỳ vọng sẽ thu hút thêm vốn dài hạn, hỗ trợ định giá cổ phiếu và tăng tính hấp dẫn của thị trường trước mắt và trong dài hạn.