Thị trường chứng khoán đang “lệch pha” với nền tảng doanh nghiệp?

Phân tích tổng quan về xu hướng lệch pha dòng tiền

Lợi nhuận doanh nghiệp quý I/2026 tăng mạnh nhất kể từ giai đoạn hậu Covid, trong khi thị trường chứng khoán vẫn tập trung ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Theo giới phân tích, sự lệch pha này có thể cho thấy dư địa lan tỏa của dòng tiền vẫn còn trong những tháng tới.

Dòng tiền thị trường chứng khoán vẫn tập trung ở nhóm vốn hóa lớn. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán liên tục xác lập vùng điểm cao mới, sự phân hóa của dòng tiền đang trở thành vấn đề được giới đầu tư đặc biệt quan tâm. Dù chỉ số tăng mạnh nhờ nhóm cổ phiếu dẫn dắt, nền tảng tăng trưởng của doanh nghiệp và kinh tế vĩ mô lại đang cho thấy sự cải thiện rộng hơn nhiều so với diễn biến của thị trường.

Nền tảng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp đang cải thiện rộng hơn diễn biến của thị trường. Trong báo cáo toàn cảnh tháng 4/2026, Dragon Capital cho rằng nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng dựa nhiều hơn vào sản xuất và đầu tư, thay vì chỉ phụ thuộc vào tiêu dùng hay xuất khẩu như các giai đoạn trước.

Ở góc độ vĩ mô, hoạt động sản xuất công nghiệp, dòng vốn FDI, giải ngân đầu tư công và số lượng doanh nghiệp thành lập mới đều tăng tốc trong 4 tháng đầu năm 2026, trong khi tiêu dùng nội địa và khu vực dịch vụ tiếp tục duy trì ổn định. Đây được xem là tín hiệu cho thấy chu kỳ đầu tư vốn đang có xu hướng mở rộng hơn trong nền kinh tế.

Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 9,9% so với cùng kỳ trong tháng 4, đưa mức tăng lũy kế 4 tháng lên 9,2%. Riêng ngành chế biến, chế tạo tăng 10% trong tháng 4 và tăng 9,9% tính từ đầu năm. Đáng chú ý, đà phục hồi không còn chỉ tập trung ở nhóm điện tử mà đã mở rộng sang các lĩnh vực gắn với đầu tư và hạ tầng như hóa chất, kim loại, khoáng phi kim loại và sản xuất xe có động cơ. Theo giới phân tích, diễn biến này cho thấy tăng trưởng đang lan sang nhiều nhóm ngành có tính chu kỳ cao hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào một số lĩnh vực xuất khẩu chủ lực.

Các chỉ báo đầu tư cũng cho thấy xu hướng tích cực. Giải ngân đầu tư công đạt khoảng 7,1 tỷ USD từ đầu năm, tăng 10,4% so với cùng kỳ và tương đương gần 20% kế hoạch năm. Trong khi đó, vốn FDI thực hiện đạt 7,4 tỷ USD, tăng 9,8% - mức cao nhất của giai đoạn 4 tháng đầu năm trong 5 năm trở lại đây. Đáng chú ý hơn, vốn FDI đăng ký tăng khoảng 32% lên 18,2 tỷ USD, với lĩnh vực chế biến, chế tạo chiếm gần 69% tổng vốn đăng ký mới và mở rộng. Điều này cho thấy các doanh nghiệp nước ngoài vẫn tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất tại Việt Nam bất chấp bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.

Một tín hiệu khác đến từ khu vực thương mại. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu từ đầu năm đạt khoảng 344,2 tỷ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm hơn 94% tổng kim ngạch nhập khẩu. Riêng nhập khẩu điện tử và linh kiện máy tính tăng hơn 52%, lên khoảng 65,3 tỷ USD. Theo Dragon Capital, việc nhập khẩu máy móc, linh kiện và hàng hóa trung gian tăng mạnh cho thấy doanh nghiệp vẫn đang tiếp tục mở rộng công suất sản xuất thay vì thu hẹp đầu tư trước các biến động bên ngoài.

Dù vậy, áp lực lạm phát vẫn là yếu tố cần theo dõi. CPI tháng 4 tăng 5,5% so với cùng kỳ, lạm phát bình quân 4 tháng ở mức 4% và lạm phát cơ bản ở mức 3,9%. Dù vẫn thấp hơn ngưỡng mục tiêu 4,5-5% của Chính phủ, dư địa kiểm soát lạm phát có thể thu hẹp nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới.

Thực tế, kết quả kinh doanh quý I/2026 đã bắt đầu phản ánh khá rõ xu hướng này. Theo Dragon Capital, nhóm Top 100 doanh nghiệp theo dõi ghi nhận lợi nhuận sau thuế tăng khoảng 56% so với cùng kỳ, mức tăng mạnh nhất kể từ giai đoạn hậu Covid, với 69/100 doanh nghiệp tăng trưởng dương. Đáng chú ý, tăng trưởng lợi nhuận hiện không còn bó hẹp ở một vài doanh nghiệp vốn hóa lớn mà đã lan sang nhiều nhóm ngành hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư và phục hồi sản xuất. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với giai đoạn 2023-2024, khi thị trường chủ yếu được dẫn dắt bởi một số nhóm ngành riêng lẻ.

Theo giới phân tích, sự cải thiện đồng thời của sản xuất, đầu tư và lợi nhuận doanh nghiệp đang tạo nền tảng tích cực hơn cho thị trường chứng khoán trong trung hạn, đặc biệt trong bối cảnh kỳ vọng nâng hạng tiếp tục hỗ trợ tâm lý dòng tiền.

Dòng tiền vẫn tập trung ở nhóm dẫn dắt, cơ hội có thể nằm ở phần còn lại của thị trường. Chỉ trong vòng một tháng, VN-Index đã ghi nhận nhịp tăng mạnh, không chỉ vượt vùng đỉnh cũ 1.900 điểm mà còn tiến sát vùng 1.950 điểm. Từ mốc 1.768 điểm vào ngày 14/4, chỉ số đã tăng lên 1.925 điểm vào ngày 14/5, tương ứng tăng 157 điểm, tương đương khoảng 8,9%.

Với đà tăng hiện nay và kỳ vọng nâng hạng thị trường, nhiều ý kiến phân tích cho rằng VN-Index có thể hướng tới mốc 2.000 điểm trong thời gian tới - vùng điểm chưa từng xuất hiện trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam. Thanh khoản vẫn ở mức cao nhưng chưa thực sự mở rộng toàn thị trường, cho thấy dòng tiền đang tập trung ở các cổ phiếu dẫn dắt. Theo các chuyên gia, VinGroup (với cổ phiếu VIC) vẫn là nhân tố ảnh hưởng lớn đến thị trường khi biến động lớn của nhóm này có thể lan tỏa sang các nhóm khác.

Trong bối cảnh đó, nếu tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục duy trì và tâm lý nhà đầu tư ổn định hơn trong nửa cuối năm nay, dòng tiền hoàn toàn có thể lan tỏa sang những nhóm cổ phiếu chưa tăng mạnh nhưng có yếu tố cơ bản được cải thiện rõ nét.