Trong khuôn khổ nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, một hội thảo gần đây có sự tham gia của Bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách khu vực châu Á – Thái Bình Dương của FTSE Russell, và ông Phạm Lưu Hưng, kinh tế trưởng SSI Research. Hai diễn giả đã phác thảo những yêu cầu đối với dòng vốn nước ngoài và tác động tiềm năng lên thị trường.
Theo bà Wanming Du, việc đưa một cổ phiếu vào danh sách theo dõi của FTSE Russell không phụ thuộc duy nhất vào vốn hóa. Nền tảng chính là thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành (free float). Các yếu tố này được xem như cơ sở để đánh giá mức độ đầu tư có thể thực hiện bởi nhà đầu tư nước ngoài.
Tỷ lệ free float được xem là thước đo trực tiếp về nguồn cung có thể giao dịch, từ đó giúp nhà đầu tư nước ngoài thực hiện các vị thế mua – bán một cách minh bạch và nhất quán. Trên nền tảng này, chất lượng của một bộ chỉ số được đánh giá dựa trên quy mô và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư.
Đại diện FTSE Russell cho rằng khác biệt cốt lõi giữa các chỉ số nội địa và quốc tế nằm ở giới hạn sở hữu nước ngoài (room ngoại). Khi room bị giới hạn, headroom dành cho nhà đầu tư nước ngoài sẽ thu hẹp và làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu trên các quỹ toàn cầu.
Trong khi đó, nhà đầu tư nội địa không gặp rào cản tương tự vì room ngoại không phải là yếu tố hạn chế. Theo quan điểm này, rổ VN30 hiện tại phản ánh phần lớn khả năng tiếp cận của dòng vốn nội địa, và chưa đạt đầy đủ các tiêu chí hướng tới nhà đầu tư quốc tế.
Khoảng cách giữa các chỉ số nội địa và các chỉ số do FTSE Russell xây dựng được xem là hệ quả của các tiêu chí khác biệt về minh bạch và khả năng tiếp cận. Các chỉ số quốc tế thường tập trung nhiều hơn vào tính minh bạch và tự do giao dịch cổ phiếu.
Ở khía cạnh vận hành, Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn hơn trên bản đồ đầu tư quốc tế nhờ những cải cách về chính sách và hạ tầng thị trường. Trong ngắn hạn, việc nâng hạng có thể tạo ra tác động tích cực lên giá cổ phiếu khi dòng vốn ngoại chảy mạnh.
Về dài hạn, câu chuyện không chỉ là nâng hạng. Yếu tố then chốt là sự thay đổi mang tính cơ cấu: phát triển đồng bộ các kênh cổ phiếu và trái phiếu, mở rộng các sản phẩm tài chính mới và nâng cao thanh khoản. Những thay đổi này được kỳ vọng xây dựng nền tảng thu hút dòng vốn bền vững.
Các chuyên gia cho rằng dòng tiền có thể ưu tiên các ngành gắn với tăng trưởng thực tế, như mạng lưới đầu tư công, sản phẩm xanh và công nghệ hạ tầng. Đáng chú ý có các mã được nhắc tới:
Nhìn chung, các nhóm ngành vừa có cơ hội hưởng lợi từ dòng vốn ngoại vừa gắn với tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế Việt Nam.
Nguồn: cafef.vn