Chứng khoán Việt Nam bước vào nâng hạng giữa nhiều áp lực

Nâng hạng FTSE: Cơ hội và thách thức song hành

Kể từ ngày 21-9, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Lịch sử cho thấy, trong 7 thị trường từng được nâng hạng giai đoạn 2010-2022, có 6 thị trường tăng điểm trong 3 tháng trước ngày hiệu lực, nhưng 5/7 thị trường giảm trong 3 tháng sau đó. Tuy nhiên, mức giảm đa số dưới 2%, trừ Iceland giảm sâu 11,7%.

Xét dài hạn, sau 3 năm kể từ ngày nâng hạng, xu hướng đảo chiều khi 5/7 thị trường ghi nhận mức tăng từ 29% đến 50%. Với thanh khoản, theo thống kê của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), tại 5 thị trường Qatar, Kuwait, Saudi Arabia, Romania và Iceland, thanh khoản trong tháng nâng hạng cao gấp 1,1-2,7 lần bình quân 12 tháng trước đó, nhưng mức cao này không duy trì lâu. Riêng tại Romania, thanh khoản sau 12 tháng chỉ quay về mức trước nâng hạng.

Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng vọt tạo áp lực

Thời điểm Việt Nam được nâng hạng trùng với giai đoạn lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ và Nhật Bản chạm mức cao nhất nhiều năm. Cụ thể, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm lên 4,96% ngày 11-9 - cao nhất từ tháng 10-2023, còn kỳ hạn 30 năm chạm 5,37%, mức đỉnh 20 năm. Tại Nhật Bản, lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt 3% vào ngày 2-9, cao nhất trong 30 năm qua.

VDSC nhận định rủi ro không nằm ở một lần tăng lãi suất đơn lẻ mà ở việc mặt bằng lợi suất dài hạn duy trì ở mức cao. Chứng khoán KIS Việt Nam cũng cho rằng lợi suất trái phiếu Mỹ tăng kéo chi phí vốn toàn cầu tăng, khiến tỉ suất chiết khấu cho dòng tiền tương lai đi lên và định giá thị trường giảm, bao gồm cả Việt Nam.

Khối ngoại vẫn bán ròng dù sắp nâng hạng

Trên sàn HOSE, khối ngoại đã bán ròng hơn 95.000 tỉ đồng từ đầu năm đến phiên 11-9. Trong tháng 8, lượng bán ròng thu hẹp xuống hơn 1.300 tỉ đồng trên cả 3 sàn, nhưng sang tháng 9, bán ròng mạnh trở lại với hơn 3.000 tỉ đồng chỉ trong 7 phiên đầu tháng. Theo Chứng khoán BIDV (BSC), khối ngoại đã quay lại mua một số cổ phiếu vốn hóa lớn để đón đầu nâng hạng, nhưng áp lực rút vốn vẫn còn do tỉ giá neo cao và rủi ro thuế quan từ Mỹ.

Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc khối ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS) - lý giải dòng vốn ngoại rút do chi phí vốn tăng, khi lợi suất trái phiếu Mỹ và Nhật cao, các quỹ có xu hướng đầu tư lại tại thị trường nội địa. Tuy nhiên, BSC kỳ vọng dòng vốn ngoại quay lại trong trung - dài hạn nhờ định giá hấp dẫn và quá trình cổ phần hóa, thoái vốn. VDSC giữ kịch bản VN-Index đi ngang quanh sự kiện nâng hạng, có thể tích cực hơn nếu khối ngoại mua ròng trở lại.