Tổng Giám đốc OCBS: Thị trường chứng khoán không chỉ là nơi mua bán cổ phiếu, mà phải là "hạ tầng vốn" của nền kinh tế

Ba chuyển dịch khi thị trường vốn trưởng thành

Trong Talk show Phố Tài chính trên VTV8, Nguyễn Đức Quân Tùng - Tổng Giám đốc OCBS cho rằng thị trường chứng khoán phải trở thành kênh huy động vốn dài hạn, chia sẻ gánh nặng với tín dụng ngân hàng và đóng vai trò động lực cho tăng trưởng kinh tế. Ông nhấn mạnh Việt Nam cần một thị trường vốn bền vững nhằm thúc đẩy giai đoạn tăng trưởng cao hơn và ổn định hơn. Những phát biểu của ông gắn với mục tiêu nâng hạng thị trường và sự phát triển của các công cụ tài chính mới. Việc vận hành tốt thị trường vốn được xem là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

Ba chuyển dịch khi thị trường vốn trưởng thành

Nhìn vào kinh nghiệm của các thị trường phát triển, ông Tùng cho rằng có ba xu hướng chuyển dịch rõ nét khi thị trường vốn đạt đến mức trưởng thành. Thứ nhất là sự đa dạng về sản phẩm; ngoài cổ phiếu và trái phiếu, sẽ có quỹ ETF, quỹ mở, quỹ hưu trí, sản phẩm phái sinh, tài chính xanh, tín chỉ carbon và các công cụ phòng hộ rủi ro. Mục tiêu không phải là làm sản phẩm phức tạp mà là giúp nhà đầu tư phân bổ vốn hiệu quả và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng cấu trúc tài chính phù hợp.

• Thứ hai là sự thay đổi trong mô hình hoạt động của các trung gian tài chính. Các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và ngân hàng đầu tư sẽ chuyển từ phụ thuộc vào doanh thu giao dịch ngắn hạn sang nguồn thu bền vững từ tư vấn tài chính, bảo lãnh phát hành, M&A và quản lý tài sản.
• Thứ ba là tiêu chuẩn đối với doanh nghiệp phát hành sẽ ngày càng cao. Để huy động vốn quy mô lớn từ nhà đầu tư tổ chức quốc tế, doanh nghiệp cần minh bạch, quản trị công ty tốt, công bố thông tin song ngữ, quan hệ nhà đầu tư, thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float).

Theo ông Tùng, việc nâng hạng thị trường mở ra cơ hội lớn nhưng đồng thời kéo theo mặt bằng tiêu chuẩn cao hơn. Khi nhà đầu tư chuyên nghiệp tham gia sâu hơn, áp lực cạnh tranh buộc doanh nghiệp, nhà đầu tư và các trung gian tài chính phải chuyên nghiệp hóa ngày càng mạnh mẽ. Ông nhấn mạnh vai trò của công ty chứng khoán tiến gần tới mô hình định chế tài chính và ngân hàng đầu tư để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Công ty chứng khoán cần chuyển mình thành định chế tài chính

Theo Tổng Giám đốc OCBS, khi thị trường bước vào giai đoạn phát triển cao hơn, công ty chứng khoán không thể chỉ dừng ở vai trò nền tảng giao dịch hay cho vay ký quỹ. Nhu cầu của doanh nghiệp ngày càng mở rộng lên IPO, phát hành cổ phiếu, trái phiếu, M&A, tái cấu trúc vốn và tư vấn tài chính cùng tư vấn chiến lược. Trong khi đó, nhà đầu tư không chỉ cần nền tảng giao dịch mà còn cần nghiên cứu thị trường, dữ liệu, tư vấn phân bổ tài sản, các sản phẩm đầu tư phù hợp và hệ thống quản trị rủi ro.

Vì vậy, vai trò của công ty chứng khoán cần tiến gần hơn tới mô hình định chế tài chính và ngân hàng đầu tư. Đối với nhà đầu tư cá nhân, ông Tùng cho rằng đây vẫn là lực lượng quan trọng của thị trường Việt Nam, tuy nhiên khi thị trường trưởng thành và phân hóa mạnh hơn, cách thức đầu tư cũng cần thay đổi. Ông khuyến nghị chuyển từ tư duy lướt sóng sang phân bổ tài sản, từ đầu tư theo tin đồn sang dựa trên dữ liệu, nghiên cứu và kỷ luật, đồng thời áp dụng quản trị rủi ro có hệ thống để phù hợp với mục tiêu tài chính cá nhân.

Về tác động của việc nâng hạng thị trường, ông cho rằng ngắn hạn sẽ có hiệu ứng tâm lý tích cực và thu hút sự chú ý của dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, các nhà đầu tư toàn cầu sẽ đánh giá Việt Nam dựa trên các yếu tố nền tảng như lãi suất, tỷ giá và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp cũng như mặt bằng định giá. Ông nhấn mạnh giai đoạn sau nâng hạng mới là quan trọng: Việt Nam cần chứng minh thị trường không chỉ được nâng hạng trên danh nghĩa mà còn vận hành theo các chuẩn mực cao hơn thông qua cải cách hạ tầng, thúc đẩy IPO và niêm yết doanh nghiệp chất lượng, duy trì thị trường vốn minh bạch và ổn định kinh tế vĩ mô.

Nếu làm được, mục tiêu huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng qua thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2030 là tham vọng có cơ sở, khẳng định vai trò của thị trường vốn như một nền tảng huy động vốn cho nền kinh tế, thay vì chỉ là kênh giao dịch ngắn hạn.