Chuyên gia: Đừng biến cú lướt sóng thua lỗ thành khoản đầu tư dài hạn bất đắc dĩ

Chuyên gia nhấn mạnh sự khác biệt giữa đầu tư và lướt sóng để bảo toàn danh mục

Từ đầu năm đến nay, thị trường chứng khoán cho thấy số cổ phiếu giảm giá áp đảo so với số mã tăng, bất chấp VN-Index có sắc xanh nhất định. Trong nửa đầu năm 2026, 546 cổ phiếu tăng giá so với 852 cổ phiếu giảm, cho thấy sự phân hóa rõ nét và áp lực lên nhiều danh mục dù chỉ số có xu hướng đi lên theo thời gian. VN-Index được nâng đỡ bởi một số nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và dòng tiền, còn phần còn lại thị trường vẫn chịu biến động và thiếu dòng tiền rõ ràng.

Trong bối cảnh phân hóa, nhiều nhà đầu tư có thể nhận thấy chỉ số tăng nhưng danh mục của họ lại phản ánh trạng thái trái ngược. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nhà đầu tư cần phân biệt rõ giữa hai khái niệm đầu tư và lướt sóng để bảo toàn vốn trước các biến động ngắn hạn và định hình lại mục tiêu dài hạn.

Ông Trần Vinh Quang, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Thiên Việt (TVAM), cho rằng trước mỗi quyết định đầu tư, nhà đầu tư nên đi qua ba lớp lọc: hiểu quy luật tạo giá trị của tài sản, quan sát hành vi thị trường và biết chính mình.

Ông Nguyễn Hòa Chung, Giám đốc Điều hành Khối Đầu tư Tư nhân tại Chứng khoán Thiên Việt (TVS) bổ sung rằng sự khác biệt giữa đầu tư và đầu cơ là căn bản: đầu tư tập trung vào chất lượng tài sản và triển vọng dài hạn, còn đầu cơ chú ý tới biến động giá và kỳ vọng ngắn hạn.

Đừng đổi chiến lược sau khi thị trường đi ngược kỳ vọng. Theo ông Chung, câu hỏi không phải là đầu tư hay đầu cơ cái nào tốt hơn, mà là nhà đầu tư có hiểu đúng mình đang ở vai trò nào hay không.

Nếu là nhà đầu tư, quyết định mua nên dựa trên chất lượng tài sản, triển vọng dài hạn và khả năng chịu biến động trong quá trình nắm giữ. Khi đó, biến động ngắn hạn không nên là yếu tố duy nhất quyết định việc bán ra.

Ngược lại, nếu là đầu cơ, nhà đầu tư cần có nguyên tắc rõ ràng về điểm mua, điểm bán và mức cắt lỗ. Việc mua với kỳ vọng ngắn hạn nhưng khi giá giảm lại nắm giữ dài hạn có thể biến một vị thế ban đầu thành rủi ro và kém hiệu quả cho danh mục.

Không phải ai cũng phù hợp với margin. Theo ông Chung, ông không dùng margin và không vay nợ để đầu tư, vì áp lực trả nợ có thể buộc nhà đầu tư bán tài sản ở thời điểm bất lợi. Margin có thể làm thay đổi hoàn toàn vị thế khi thị trường đi ngược kỳ vọng, đặc biệt với cổ phiếu có nền tảng tốt nhưng biến động ngắn hạn mạnh.

Đối với trường phái đầu tư dài hạn, điều quan trọng là dòng tiền đầu tư có nguồn gốc phù hợp. Nếu nguồn vốn đến từ vay nợ hoặc đòn bẩy quá lớn, khả năng kiên nhẫn với một khoản đầu tư sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực. Một phép thử đơn giản là xem liệu vị thế có giúp nhà đầu tư ngủ yên hay không, một yếu tố phản ánh mức độ rủi ro và tính bền vững của chiến lược.

Thông điệp chung từ các diễn giả là trước khi tìm kiếm cổ phiếu mới hay cơ hội sinh lời, nhà đầu tư nên hiểu quy luật của tài sản, quan sát hành vi thị trường và xác định rõ mình ở vai trò nào trong cuộc chơi.

• Phân biệt rõ giữa đầu tư và lướt sóng để bảo toàn vốn và tận dụng đúng cơ hội dài hạn
• Đầu tư dựa trên chất lượng tài sản và triển vọng dài hạn thay vì biến động ngắn hạn
• Tránh lạm dụng margin và quản trị vốn phù hợp với hoàn cảnh tài chính cá nhân
• Hiểu rõ khẩu vị rủi ro và tình hình tài chính để xác định thời điểm nắm giữ hay thoát khỏi một cổ phiếu