Sở giao dịch chứng khoán phải giám sát giao dịch có dấu hiệu vi phạm trên sàn tín chỉ carbon

Thông tin khung giám sát giao dịch trên sàn tín chỉ carbon ở Việt Nam

Ngày 12/05/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 48 hướng dẫn giám sát giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon trên sàn giao dịch carbon trong nước, đồng thời quy định chế độ báo cáo cho Sở giao dịch chứng khoán, VSDC và các cơ quan liên quan với UBCKNN.

Thông tư nhằm hoàn thiện khung pháp lý, tăng sự đồng bộ giữa hệ thống đăng ký quốc gia và thị trường carbon, từ đó đảm bảo vận hành thị trường carbon một cách an toàn và minh bạch. Đây được xem là một bước thiết yếu trong lộ trình hình thành và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam. Văn bản này phản ánh nỗ lực cải cách quản trị và tăng tính thanh khoản cho thị trường vốn liên quan đến các giao dịch xanh.

Ảnh minh họa

Cổng thông tin và cơ chế giám sát

Thông tư quy định nguyên tắc, nội dung và phương thức giám sát giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon trên sàn giao dịch carbon trong nước, nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất và minh bạch cho công tác giám sát.

Các cơ quan quản lý liên quan, gồm VNX, HNX, VSDC và UBCKNN, cùng các thành viên lưu ký và các tổ chức liên quan, được giao trách nhiệm báo cáo định kỳ và báo cáo đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Về thời hạn báo cáo, Thông tư yêu cầu VNX gửi UBCKNN báo cáo giám sát có dấu hiệu vi phạm trong vòng 24 giờ từ khi phát hiện. Tương tự, VSDC phải báo cáo về tình hình lưu ký và thanh toán giao dịch trên sàn carbon cũng trong 24 giờ kể từ phát hiện sự việc.

Các hành vi vi phạm và mục tiêu thực thi

Thông tư làm rõ hai nhóm hành vi được xem là vi phạm: (1) Cấu kết hoặc lôi kéo người khác giao dịch, hoặc tung tin đồn nhằm thao túng giá trên sàn; (2) Các hành vi vi phạm khác về giao dịch liên quan đến hạn ngạch và tín chỉ carbon theo quy định pháp luật.

Đồng thời, Thông tư xác định rõ trách nhiệm của đối tượng giám sát gồm Sở giao dịch chứng khoán, thành viên giao dịch, UBCKNN, VSDC, các tổ chức lưu ký và các bên liên quan khác. Các báo cáo định kỳ và đột xuất sẽ hỗ trợ Nhà nước kiểm soát thị trường và tăng tính minh bạch cho các giao dịch chứng khoán liên quan tới thị trường carbon.

Ý nghĩa đối với thị trường tài chính xanh

Việc ban hành khung hướng dẫn giám sát được đánh giá là một bước quan trọng trong quá trình hình thành và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam. Đây không chỉ là công cụ để thực thi cam kết giảm phát thải khí nhà kính, mà còn mở ra một cấu phần thị trường tài chính mới, thúc đẩy dòng vốn xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tham gia thị trường.

Khung pháp lý này được kỳ vọng sẽ tăng tính minh bạch, cải thiện quản trị và hấp dẫn dòng vốn nước ngoài vào thị trường carbon, từ đó đóng vai trò là động lực cho tăng trưởng dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung.