Khoảng lặng của chứng khoán Việt Nam trước thềm nâng hạng

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua tuần giao dịch đầy biến động khi VN-Index giảm 3,12% xuống 1.795,21 điểm, đánh mất mốc tâm lý 1.800 điểm. Sự sụt giảm diễn ra trong bối cảnh kỳ vọng nâng hạng theo phân loại của FTSE Russell đang đến gần, nhưng dòng tiền lại thể hiện sự thận trọng rõ rệt. Nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn cũng chịu áp lực khi VN30 giảm 2,43% xuống còn 1.936,69 điểm.

Thanh khoản trong tuần gia tăng nhưng đi kèm với áp lực bán mạnh, đặc biệt trong phiên cuối tuần. Số liệu từ VSD cho thấy số tài khoản nhà đầu tư trong nước tăng thêm gần 230.000 tài khoản trong tháng 8, tuy nhiên dòng vốn ngoại vẫn bán ròng khoảng 1.400 tỷ đồng trong tháng này và gần 2.200 tỷ đồng từ đầu tháng 9. Trên phạm vi toàn cầu, các quỹ cổ phiếu bị rút ròng 15,52 tỷ USD trong tuần kết thúc ngày 9/9, phản ánh tâm lý ngại rủi ro của nhà đầu tư quốc tế.

Nguyên nhân của sự thận trọng

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, giá dầu tăng cao và xu hướng thắt chặt tiền tệ tại các nền kinh tế lớn đã làm gia tăng lo ngại về lạm phát và chi phí vốn. Điều này khiến dòng tiền có xu hướng chuyển sang các tài sản có tính thanh khoản cao, gây áp lực lên các thị trường mới nổi như Việt Nam. Trong nước, mặt bằng lãi suất tiền gửi neo cao ở mức 7,5-7,8%/năm khiến kênh cổ phiếu kém hấp dẫn hơn so với kênh tiết kiệm, đặc biệt khi rủi ro biến động giá vẫn hiện hữu.

Theo SGI Capital, dòng tiền mới vào thị trường đang tụt giảm nhanh dưới sự cạnh tranh của lãi suất tiền gửi phổ biến ở mức 8-9%/năm cho kỳ hạn 6-12 tháng. Chi phí vốn margin của các công ty chứng khoán cũng trở nên đắt đỏ hơn khi phải cạnh tranh với các kênh tín dụng dài hạn và trái phiếu doanh nghiệp. SGI cảnh báo rằng lạm phát và lãi suất tăng trên toàn cầu sẽ là thử thách lớn với dòng tiền nội, đặc biệt với nhóm cổ phiếu nhạy lãi suất và tỷ lệ margin cao.

Động lực và góc nhìn trung hạn

Chứng khoán SHS đánh giá các động lực chính của thị trường gồm: nâng hạng thị trường, khối ngoại giải ngân mua ròng theo lộ trình, kế hoạch thoái vốn Nhà nước và triển vọng kết quả kinh doanh quý III/2026. Tuy nhiên, SHS cho rằng thanh khoản cần được cải thiện bởi nhiều yếu tố tổng hòa như lạm phát hạ nhiệt, lãi suất giảm và kinh tế vĩ mô duy trì tăng trưởng. Trong bối cảnh hiện tại, nhà đầu tư có thể xem xét các doanh nghiệp có chất lượng tốt với mức P/E, P/B thấp so với lịch sử.

SSI Research lại nhìn nhận tháng 9 là giai đoạn tích lũy chưa phải khởi đầu của chu kỳ tăng mới. Đợt giải ngân thụ động đầu tiên của quá trình nâng hạng có thể hỗ trợ các cổ phiếu trong rổ FTSE, nhưng khi lực đỡ suy giảm, nhà đầu tư nên luân chuyển sang nhóm cổ phiếu có tăng trưởng lợi nhuận vững chắc, tiền mặt ròng cao và tỷ suất cổ tức hấp dẫn. SSI Research duy trì quan điểm thận trọng trong ngắn hạn nhưng tích cực về chiến lược trung và dài hạn khi bước sang cuối năm 2026 – đầu năm 2027.

Nhìn chung, việc nâng hạng có thể tạo ra sự dịch chuyển dòng vốn giữa các nhóm quỹ, thay vì ngay lập tức mang lại một lượng tiền mới lớn. Nhà đầu tư cần kiên nhẫn chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn về dòng vốn và lãi suất, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng nắm bắt cơ hội khi thị trường đi qua giai đoạn khó khăn.