Sửa đổi, hoàn thiện quy định các hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán

Thông tin dự thảo Thông tư đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán

Bộ Tài chính Việt Nam đang xây dựng dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 119/2020/TT-BTC ngày 31/12/2020, nhằm cập nhật và hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán. Dự thảo sẽ được soát lại dựa trên các sửa đổi đã thực hiện bởi các văn bản TT-BTC và nhằm thích ứng với hệ thống KRX cùng thực tiễn vận hành thị trường ở giai đoạn mới.

Về cơ sở pháp lý và bối cảnh chính sách, Chính phủ và Quốc hội đã đặt mục tiêu phát triển thị trường vốn an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững theo Nghị quyết 86/NQ-CP và Nghị quyết 101/2023/QH15. Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán đã xác định tăng cất hạ tầng bù trừ, thanh toán tiên tiến và cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) là yếu tố then chốt. Thông tư mới được cho là cần thiết để hướng dẫn chi tiết các quy định được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024/QH15 và Nghị định 245/2025/NĐ-CP.

Về mặt thực tiễn, sau hơn năm năm triển khai, Thông tư 119/2020/TT-BTC đã bộc lộ một số thiếu sót trong quá trình thực thi. Việc triển khai hệ thống công nghệ thông tin mới (KRX) đòi hỏi chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ. Dự thảo nhằm sửa đổi toàn diện các quy định liên quan để bảo đảm tính thống nhất, khả thi và hiệu quả khi vận hành hệ thống mới.

Dự thảo gồm 09 Chương và 67 Điều, tập trung hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, cắt giảm thủ tục hành chính và nền tảng pháp lý cho cơ chế vận hành thị trường hiện đại. Các nội dung trọng tâm được thể hiện theo sáu hướng chính sau:

• Thứ nhất, sửa đổi quy định về hoạt động đăng ký chứng khoán, bao gồm hủy đăng ký, quản lý thông tin và điều chỉnh số lượng chứng khoán đăng ký, với phạm vi phù hợp Nghị định 245/2025/NĐ-CP và hệ thống KRX.
• Thứ hai, sửa đổi quy định về lưu ký chứng khoán, mở tài khoản lưu ký tại nước ngoài, tại NHLKTT và các trường hợp xử lý tài sản bảo đảm, đồng thời bảo đảm quy trình phù hợp với thực tế tham gia của các tổ chức lưu ký.
• Thứ ba, sửa đổi quy định về bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán, với sự phân định rõ vai trò giữa Việt Nam Clearing và các thành viên tham gia, nhằm đảm bảo an toàn thanh toán và xử lý rủi ro khi CCP được triển khai.
• Thứ tư, bổ sung quy định về phương thức thanh toán tức thời đối với trái phiếu doanh nghiệp niêm yết, nhằm thống nhất quản lý theo khu vực thị trường và giảm thiểu rủi ro khi CCP chưa được áp dụng.
• Thứ năm, sửa đổi quy định về quản lý quỹ hỗ trợ thanh toán, quỹ bù trừ và quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ, đồng thời quy định các hình thức đóng góp và quản lý trong từng giai đoạn triển khai.
• Thứ sáu, sửa đổi quy định về báo cáo và thủ tục hành chính để đẩy mạnh chuyển đổi số và cắt giảm thủ tục cho doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia thị trường.

Thông tin cho thấy dự thảo nhắm tới tính thống nhất và khả thi khi vận hành hệ thống CCP và nền tảng KRX, đồng thời tăng cường khung pháp lý cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập tài chính quốc tế.