Điều gì khiến làn sóng IPO tại Việt Nam không bùng nổ như kỳ vọng?

Làn sóng IPO tại Việt Nam và thực tế sau nửa đầu năm 2026

Sau nhiều năm thị trường gần như đóng băng, làn sóng chào bán cổ phiếu lần đầu (IPO) được kỳ vọng sẽ sôi động trở lại từ nửa sau năm 2025, với việc ba thương vụ của các công ty chứng khoán là TCBS, VPS và VPBankS huy động gần 36.000 tỷ đồng trong nửa cuối năm trước đó. Đáng chú ý, TCBS ghi nhận lượng đặt mua cao gấp 2,5 lần lượng chào bán, cho thấy sự kỳ vọng lớn vào tổ chức này và thị trường IPO nói chung.

Những dấu hiệu tích cực từ các thương vụ lớn, cùng kỳ vọng nâng hạng thị trường và thanh khoản thị trường liên tục lập kỷ lục đã khiến giới đầu tư tin rằng một chu kỳ IPO mới đang đến. Tuy nhiên, sau hơn nửa đầu năm 2026, bức tranh thực tế cho thấy mức độ sôi động chưa đạt kỳ vọng trong giai đoạn này.

Theo số liệu từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường chỉ có 3 thương vụ IPO gồm Điện Máy Xanh (DMX), Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) và Chứng khoán LPBank (LPBS), với tổng giá trị huy động khoảng 18.800 tỷ đồng. Con số này chưa bằng một nửa quy mô huy động của năm 2025 và vẫn còn cách xa đỉnh cao từng xuất hiện giai đoạn 2017-2018.

{DMX} được xem là trường hợp tiêu biểu cho kỳ vọng 2026 khi nắm thế mạnh ở ngành bán lẻ điện máy và có kế hoạch mở rộng sang nước ngoài. Trước khi mở bán, nhiều tổ chức cho rằng DMX có thể trở thành thương vụ IPO lớn nhất Việt Nam kể từ năm 2018, nhưng kết quả cuối cùng cho thấy DMX chỉ phân phối khoảng 93% lượng chào bán và huy động trên 13.300 tỷ đồng thay vì mức tối đa 14.300 tỷ đồng dự kiến, cho thấy sự thận trọng của dòng tiền và khẩu vị thị trường đã thay đổi.

Ở mức tuyệt đối, DMX vẫn được xem là một thương vụ thành công với sự tham gia của gần 60 quỹ đầu tư và nhiều nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước. Tuy vậy, việc một doanh nghiệp có chất lượng hàng đầu như DMX không bán hết cổ phần cho thấy thị trường không còn dễ dàng hấp thụ vốn ở quy mô lớn như giai đoạn trước.

Nguyên nhân khiến IPO chưa bùng nổ như kỳ vọng

Một nguyên nhân quan trọng là mặt bằng định giá đã tăng lên sau chu kỳ VN-Index lập đỉnh liên tục, khiến nhà đầu tư có nhiều lựa chọn ở các cổ phiếu đã niêm yết có thanh khoản cao và dễ giao dịch, đồng thời phải đối mặt với rủi ro liên quan đến việc nắm giữ cổ phiếu chưa niêm yết. Tham gia IPO đồng nghĩa với việc chờ đợi thời điểm niêm yết và đối mặt với biến động thị trường cũng như định giá ban đầu không còn hấp dẫn như trước.

Thứ hai, dòng tiền trên thị trường ngày càng được đánh giá theo tính chọn lọc. Các quỹ đầu tư đang xem xét kỹ hơn về triển vọng tăng trưởng, định giá hợp lý, khả năng sinh lời sau niêm yết và thanh khoản của cổ phiếu. Ngay cả các thương vụ thành công cuối năm 2025 cũng cho thấy diễn biến giá sau niêm yết không phải lúc nào cũng đáp ứng kỳ vọng, làm tăng sự thận trọng của nhà đầu tư.

Thêm vào đó, thanh khoản thị trường đã giảm mạnh so với đỉnh cao. Từ mức đỉnh gần 47.000 tỷ đồng mỗi phiên vào tháng 8/2025, thanh khoản trên HOSE đã hạ nhiệt và mid-2026 ở mức khoảng 13.000-14.000 tỷ đồng mỗi phiên, thấp hơn gần 70% so với thời kỳ sôi động nhất.

Trong bối cảnh đó, dòng tiền có xu hướng luân chuyển nhiều hơn là mở rộng. Để tham gia một thương vụ IPO quy mô lớn, nhiều tổ chức sẽ phải cơ cấu lại danh mục và thậm chí bán đi một số cổ phiếu đang nắm giữ để tạo nguồn vốn, khiến mỗi đợt chào bán đối mặt với một thách thức cạnh tranh với hàng nghìn mã cổ phiếu đang giao dịch trên sàn.

Triển vọng dài hạn và danh sách tiềm năng

Giai đoạn hiện tại cho thấy IPO hướng tới chất lượng doanh nghiệp hơn là số lượng. Đầu năm 2026, nhiều tên tuổi được kỳ vọng sẽ lên sàn như Highlands Coffee, CP Vietnam, HDBS, LPBS, Kafi Securities hoặc Bảo tín Mạnh Hải, nhưng tiến độ vẫn chậm lại hoặc chưa công bố công khai. Điều này khiến nguồn cung IPO chưa thực sự tạo ra hiệu ứng FOMO như trước đây.

SSI Research cho biết danh mục doanh nghiệp chuẩn bị IPO đang ngày càng đa dạng và bao phủ các lĩnh vực từ bán lẻ, tiêu dùng, hạ tầng, chứng khoán đến nông nghiệp. Điều này được kỳ vọng làm phong phú thêm hàng hóa và cải thiện chiều sâu của thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc nâng hạng thị trường hiện nay không chỉ dựa trên tiêu chí kỹ thuật của FTSE Russell hay MSCI mà còn tập trung vào mở rộng nguồn cung tài sản chất lượng và tăng khả năng tiếp cận vốn từ nhà đầu tư nước ngoài.

Kết luận

Nhìn chung, làn sóng IPO được kỳ vọng có thể tiếp tục trong thời gian tới, nhưng sẽ diễn ra theo nhịp độ chặt chẽ và tập trung vào những doanh nghiệp thực sự có chất lượng. Mỗi thương vụ cần tự chứng minh được sức hấp dẫn trước khi thuyết phục nhà đầu tư xuống tiền, thay vì chỉ phụ thuộc vào bối cảnh nâng hạng hay xu hướng thị trường chung.